| دسته بندی | گزارش کارآموزی و کارورزی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 22 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 30 |
فهرست مطالب
*******************************************
عنوان صفحه
مقدمه ............................................................................................. 1
قسمت تاسیسات برق.................................................................... 2
قسمت سیم پیچی .......................................................................... 4
گزارش فعالیتهای انجام شده در قسمت تاسیسات برق........... 5
قسمت بسته بندی بیسکویت ..................................................... 13
کنتاکتور ...................................................................................... 14
مزایای استفاده از کنتاکتورها نسبت به کلیدهای صنعتی ...... 16
اجزای تشکیل دهنده یک کنتاکتور ............................................ 17
جریانهاتی نامی کنتاکتور ........................................................ 18
جریان هفتگی ............................................................................ 19
ولتاژهای نامی کنتاکتور.......................................................... 20
ولتاژ تغذیه بوبین ................................................................... 21
قدرت قطع کنتاکتور.................................................................. 23
قطع کننده حرارتی .................................................................... 24
اصول کلی طراحی مدارهای فرمان ....................................... 29
مقدمه
شرکت صنعتی مینو یک شرکت تولید کننده محصولات غذایی می باشد که از قدمت طولانی بر خوردار است . این شرکت در ابتدا تاسیس خود محصولات کمی را تولید می کند . اما به مرور زمان محصولات ایت شرکت افزایش یافته و در حال حاضر بیش از ده نوع محصول متنوع را تولید و عرضه می کند . اینجانب به دلیل رشته تحصیلی در چار قسمت شرکت کارآموزی خود را گذراندم . ابتدا در تاسیسات برق در قسمت سیم پیچی قسمت الکترونیک و بالاخره در قسمت بسته بندی بیسکویت .
ابتدا به عمده فعالیتهای قسمت های یاد شده می پردازم :
1- قسمت تاسیسات برق :
قسمت تاسیسات برق یکی از قسمت های مهم و در عین حال ضروری برای هر شرکتی می باشد . افراد مشغول در تاسیسات همگی باید دارای دیپلم و یا فوق دیپلم برق باشند . مهم ترین کار این افراد بازرسی از پست های فشار قوی و بازدید از چاههای عمیق می باشد . به این صورت که هرروز در شیفت صبح و شب باید از پست های فشار قوی قسمتهای مختلف بسته بندی مواد غذایی بازدید کرده و آمپرهای مصرفی آنها را یادداشت کرده و به اطلاع سرپرست می رسانند .
در صورتی که هر قسمتی آمپری بیشتری و یا کمتر مصرف کند باید آزمایشات لازم را انجام دهند . بازدید از چاههای عمیق نیز به همان صورت عمل می کنند و آمپر مصرفی را یادداشت می کنند .
از دیگر فعالیتهای این قسمت می توان به کارهای خدماتی برق شامل کابل کشی کارگاهها ، نصب کولر ، تعویض موتورهای برق ، سیم کشی ساختمانها ، تعویض لامپ و ... اشاره کرد .
در واقع این قسمت یکی از قسمت هایی می باشد که باید در 24 ساعت شبانه روز همیشه در خدمت باشند تا اگر در اثر اتصال کوتاه و یا مشکلی دیگر قسمتی دچار مشکل شدند سریعاً آن مشکل را برطرف کنند .
2- قسمت سیم پیچی :
این قسمت عهده دار مسئولیت و نگهداری موتورهای سوخته را دارد . در این قسمت همه نوع موتور از قبیل موتورهای کولر ، موتورهای نوارهای بسته بندی و انواع موتورهای دیگر سیم پیچی تحویل داه می شود .
3- واحد الکترونیک :
در این واحد خدمات الکترونیکی ارائه می شود . مانند تعمیر کنتاکتور ها ، تعمیر میکروسوئیچها ، رله ها و بی متال ها .
4- قسمت بسته بندی بیسکویت :
این قسمت نیاز چندانی به نگهداری از تاسیسات برقی ندارد و کارکنان برق این قسمت بیشتر نقش نظارتی دارند تا خدماتی .
گزارش فعالیتهای انجام شده در قسمت تاسیسات برق :
اینجانب بنا به اقتضای رشته تحصیلی خود بیشتر اوقات کارآموزی خود را در این قسمت گذراندم که به اختصار توضیح می دهم .
در این واحد صبحها به همراه تنی چند از کارکنان به بازدید از پستهای فشار قوی برق رفته و پس از بازدید و سرکشی از آنها و برداشتن اطلاعات لازم به چاه عمیق رفته و عملیات لازم را انجام می دادیم . در این قسمت پس از رفتن به تونلهای زیر زمینی که محل لوله کشی آب از چاه به قسمتهای مختلف بود . به بازدید از آمپرهای و ولتمتر ها مشغول شده و یادداشت همای لازم را برداشته و به طرف قسمت روانه می شدیم . بعد از این کار بر اساس تماس های گرفته شده از سایر قسمتها برای رفع عیوب به قسمت های مورد نظر می رفتیم .
در روز اول ابتدا به قسمت کارگزینی رفته و چند لامپ مهتابی را تعویض کرده و سپس به تعویض یک پمپ آب کولر آبی اقدام نمودیم . سپس به رستوران رفته و یک موتور سه فاز را برای کولر رستوران نصب کردیم .
در این روز طریقه نصب کولر سه فاز آبی را یاد گرفتم که به این صورت بود :
ابتدا سه فاز موتوری را به سه فاز می دادیم سپس یکی از فازها را به پمپ آب و ورودی دیگر را مستقیماً به نول وصل کردیم . در روزهای دیگر نیز بیشتر وقت ما به کارهای خدماتی گذرانده می شد . کارهای خدماتی از قبیل تعویض لامپ های سوخته ، لامپ های مهتابی سوخته و یا تعویض موتور کولر های آبی سوخته .
در روز سوم برای سیم کشی به یکی از ساختمانهای مدیریت رفتیم . این ساختمان بعد از رنگ آمیزی باید به صورت روکار سیم کشی می شد . ابتدا به محل مورد نظر رفته و سپس از برآورد متراژ سیم مورد نظر و همچنین تعداد کلید پریزها و برداشتن مواد لازم به سمت محل مورد نظر رفتیم . پس از سوراخ کردن دیوار و پیچ کردن قابها درون دیوار جای کلید پریزها را مشخص کرده و علامت گذاری کردیم . سپس سیم کشی را کرده و کار به اتمام رسید . در این روز با طرز بستن و نصب چند کلید تک پل ، دو پل ، تبدیل و شاسی زنگ که قبلاً آشنا شده بودیم به صورت عملی بیشتر با آنها آشنا شدیم .
تعویض لامپهای کانال زیر زمینی آب برای لوله کشی نیز از کارهای دیگر ما بود .
بدلیل کارهای زیاد در بخش بسته بندی بیسکویت موتورهای نوار این قسمت ها زود به زود می سوختند . به همین دلیل چندین مرتبه برای تعویض موتور نوارها به این قسمت مراجعه کردیم . برای کارگرانی نیز که در کانالهای آب کار می کردند چندین تهویه سه فاز نیز نصب کردیم . در این قسمت همچنین تعمیرات لوازم مختلفی نیز انجام می گرفت از قبیل تعمیر سماور ، تعمیر حشره کش های برقی و ... .
برای قسمت بسته بندی بیسکویت نیز یک تابلوی مدار فرمان طراحی و ساخته شد که در آن برای بکار انداخاتن و یا از کار انداخاتن نوارها تعدادی کنتاکتور و فیوز تعبیه شده بود . در این تابلو برای راه اندازی کل قسمت یک کلید سه فاز تعبیه شده بود . سپس برای قسمت فر ، قسمت بسته بندی ، و نوارهای انتقال جعبه ها به انبار نیز کنتاکتور و فیوزز جداگانه ای نصب شده بود . در صورت خرابی و یااشکال در هر یک از قسمت های فوق کنتاکتور مربوط به آن قسمت قطع شده و دستگاه مورد نظر از کار می افتاد .
در روزهای آخر فعالیت بنده در قسمت تاسیات برق ، کابل کشی یک سالن بزرگ که تولید کننده کیک بود نیر در دست اجرا بود .
پس از رفتن به آن سالن و بازدید از آن متراژهای تقریبی کابل و لوازم مورد نیاز دیگر را برآورد کردیم . همچنین برای این سالن یک تابلوی برق بسیار عظیم را از انبار فنی آورده و لوازم مورد نیاز را که احتیاج بود برای نصب در تابلو به آنجا آوردیم . پس از نظافت این تابلو ، تابلو را برای نصب کنتاکتور ها ، فیوزها و ... به داخل قسمت بردیم . طراحی مدار فرمان لازم برای قسمت کیک را کرده و پس از طراحی و فراهم آوردن لوازم لازم مشغول نصب تابلو شدیم . پس از اتمام کار تابلو مدت کارآموزی من در این قسمت به اتمام رسید .
| دسته بندی | گزارش کارآموزی و کارورزی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 49 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 144 |
فهرست
عنوان صفحه
مقدمه .........................................................................................................1
ایمنی کارگاهی .......................................................................................... 3
روش های ایجاد ایمنی ............................................................................. 7
کلیات ایمنی در ماشین آلات .....................................................................7
ایمنی در برابر آتش................................................................................... 9
قسمتهاس اصلی ماشین تراش................................................................ 11
مهار قطعه کار و به گردش در آوردن آن..............................................13
آماده سازی ماشین تراش برای تراشکاری ........................................ 18
تمیز کردن ماشین تراش......................................................................... 20
ایمنی در ماشین های تراش.................................................................. 22
ابزارهای دستی...................................................................................... 26
آچارهای قابل تنظیم............................................................................. 33
ایمنی در استفاده از آچارها ................................................................ 37
ایمنی در کاربرد چکشها ...................................................................... 42
ایمنی در کاربرد اسکنه ها ................................................................... 45
پایان برشکاری.................................................................................... 49
سوهان.................................................................................................. 52
ایمنی در سوهانکاری.......................................................................... 59
فهرست
عنوان صفحه
مقدمه .........................................................................................................1
ایمنی کارگاهی .......................................................................................... 3
روش های ایجاد ایمنی ............................................................................. 7
کلیات ایمنی در ماشین آلات .....................................................................7
ایمنی در برابر آتش................................................................................... 9
قسمتهاس اصلی ماشین تراش................................................................ 11
مهار قطعه کار و به گردش در آوردن آن..............................................13
آماده سازی ماشین تراش برای تراشکاری ........................................ 18
تمیز کردن ماشین تراش......................................................................... 20
ایمنی در ماشین های تراش.................................................................. 22
ابزارهای دستی...................................................................................... 26
آچارهای قابل تنظیم............................................................................. 33
ایمنی در استفاده از آچارها ................................................................ 37
ایمنی در کاربرد چکشها ...................................................................... 42
ایمنی در کاربرد اسکنه ها ................................................................... 45
پایان برشکاری.................................................................................... 49
سوهان.................................................................................................. 52
ایمنی در سوهانکاری.......................................................................... 59
فهرست
عنوان صفحه
مقدمه .........................................................................................................1
ایمنی کارگاهی .......................................................................................... 3
روش های ایجاد ایمنی ............................................................................. 7
کلیات ایمنی در ماشین آلات .....................................................................7
ایمنی در برابر آتش................................................................................... 9
قسمتهاس اصلی ماشین تراش................................................................ 11
مهار قطعه کار و به گردش در آوردن آن..............................................13
آماده سازی ماشین تراش برای تراشکاری ........................................ 18
تمیز کردن ماشین تراش......................................................................... 20
ایمنی در ماشین های تراش.................................................................. 22
ابزارهای دستی...................................................................................... 26
آچارهای قابل تنظیم............................................................................. 33
ایمنی در استفاده از آچارها ................................................................ 37
ایمنی در کاربرد چکشها ...................................................................... 42
ایمنی در کاربرد اسکنه ها ................................................................... 45
پایان برشکاری.................................................................................... 49
سوهان.................................................................................................. 52
ایمنی در سوهانکاری.......................................................................... 59
مقدمه:
تکنولوژی صنعتی از زمانهای قدیم که همه چیز بصورت دستی ساخته می شده آغاز و تا زمان حال که تولید به روشهای تمام اتوماتیک انجام می شود ادامه دارد.در این تحولات ماشینهای ابزار نقش مهمی ایفا کرده اند.
بدون وجود ماشینهای ابزار هیچ هواپیمایی، خودرو، تلویزیون وکامپیوتر وجود نداشت.بسیاری از محصولات دیگر صنعتی پزشکی، تفریحی، خانگی نیز بدون استفاده از ماشینهای ابزار قابل ساخت نیستند.مثلا اگر ماشینهای ابزار نبود کشاورزان در عوض تراکتور باید با استفاده از گاوآهن دست ساز ماشین زراعی را شخم می زدند.
به سختی می توان محصولی را یافت که برای تولید آن بصورت مستقیم یا غیرمستقیم نیاز به یک ماشین ابزار وجود نداشته باشد.امروزه هیچ کشوری در جهان بدون استفاده از ماشینهای ابزار پیشرفته نخواهد توانست در بازار رقابت اقتصادی موفق باشد.
یک نکته مهم در رابطه با تکنولوژی تولید مدرن وجود دارد که باید برآن تاکید نمود،کارهای ماهرانه صنعتی نظیر قالبسازی، ابزارسازی وماشینکاری دقیق را باید هم ارزش با تحصیلات دانشگاهی در نظر گرفت در صنایع مدرن امروزی تقریبا از کارهای عادی و غیرماهرانه خبری نیست.
ماشینکار به کارگر ماهر مرد یا زن گفته می شود که با استفاده از نقشه های فنی، ابزارهای دستی، لوازم اندازه گیری دقیق و بکارگیری ماشینهای درل، سنگ، تراش، فرزودیگر ماشینهای ابزار بتواند قطعات فلزی و یا غیر فلزی را براده برداری کرده و شکل دهد .
یک ماشین کار باید درک کافی از تکنیکهای ابتدایی و پیشرفته ماشینکاری بشرح ذیل داشته باشد:
1- بکارگیری ماهرانه وایمن انواع مختلف ماشینهای ابزار
2- دانش کافی درباره خواص و کاربردهای فلزات و غیر فلزات
3- علوم آکادمیک مورد نیاز برای رسم نقشه های فنی وانجام تنظیمات ماشین آلات
ایمنی کارگاهی
ایمنی کارگاهی را نباید یک درس ساده فرض کرد که در دوره های آموزشی ارائه می شود و پس از مدتی فراموش می شود اغلب حوادث در اثر بی دقتی و بی توجهی به این دستورات اتفاق می افتد هنگامی که سرپرست یک کارگاه برای اجرای دستورات ایمنی اصرار می کنند باید به این دستورات عمل کرد اگر یک ماشین کار به دقت این دستورات را انجام دهد عملیات ماشین کاری ایمن و لذت بخش خواهد بود.اجرای دستورات ایمنی باید به صورت یک عادت اجباری درآید.
روشها و دستورات ایمنی کلی هستند.نمی توان تمام اصول ایمنی را به تفصیل بیان کرد.
ایمنی در کارگاه
کارگاه را تمیز نگه دارید ضایعات فلزی وبراده را باید در ظرف مناسبی جمع کرد.هرگز براده ها را روی زمین، ماشین یا روی میزکار باقی نگذارید هنگام ماشینکاری مواد ناشناخته نهایت وقت را به کارگیرید.تنفس گازها و غبار حاصل از ماشینکاری مواد ناشناخته وآلیاژهای جدید می توانند ناراحتیهای تنفسی جدی بدنبال داشته باشند.بنابراین ماشینکاری یک ماده جدید را قبل از شناسایی دقیق آن و این که روش ماشینکاری درست آن چیست آغاز نکنید.
برای ماشینکاری بعضی مواد خاص لازم است از از ماسکهای تنفسی تایید شده و لباسهای محافظ مناسب استفاده کرد در صورت نیاز باید ماشین را به سیستم مکنده غبار و گازها مجهز کرد.
کارگاه محلی برای کار کردن است نه بازی کردن.اگر یک ماشین کار بیمار است و دارو مصرف می کند لازم است با پزشک خود مشورت کند که آیا کارکردن با ماشین ابزار برای او مشکلی ایجاد می کند یا خیر.مثلا هنگام مصرف بسیاری از داروهای سرماخوردگی توصیه شده که پس از مصرف دارو از انجام کارهایی که احتیاج به هشیاری کامل دارند بدلیل احتمال خواب آلودگی پرهیز شود.
نباید برای تمیز کردن ماشین ابزار از براده وروغن از هوای فشرده استفاده نمود براده هایی که پرتاب می شوند می توانند آسیبهای جدی به چشم وارد کنند همچنین روغن در تماس با هوای فشرده تبخیر شده و ممکن است آتش بگیرد.
پارچه های روغنی را باید در ظرفهای فلزی در پوش دار ریخت پارچه ها و نخ پنبه های آلوده و دور ریخته شده را تخلیه کرد بدین ترتیب از آتش گرفتن خودبخودی پارچه های آغشته به روغن که گاهی بدون هیچگونه منبع حرارت خارجی شعله ور می شوند نیز جلوگیری خواهد شد.ابزارهای دستی را باید در شرایط خوبی نگهداری کرد.محل نگهداری این گونه ابزارها (تابلو یا جعبه ابزار) باید به گونه ای باشد که اشخاص به هنگام برداشتن آنها آسیب نبینند.
بهنگام جابه جا کردن پروفیلها یا میلگردهای فلزی طویل مراقب باشید تا با ادوات برقی برخورد نکنند.زیرا ممکن است باعث برق گرفتگی شخص گردد.برای جابه جا کردن تجهیزات سنگین ماشین آلات یا قطعات سنگین دیگر همیشه از دیگران کمک بگیریدیا از وسایل مناسب استفاده کنید ناراحتیهای ناحیه پشت و کمر که در اثر بلند کردن اشیا سنگین به روش غلط بوجود می آیند معمولا تا مدتهای طولانی شخص را آزار خواهد داد.
یک صدمه جدی که ماشینکاران را تهدید می کند گیر کردن لباس مو وزیورآلات شخص به قسمتهای متحرک ماشین است که ممکن است حتی منجر به مرگ وی شود.پوشیدن لباسهای گشاد این خطر را افزایش می دهد.برای محافظت از لباس می توان از پیش بند های راحت ومناسب استفاده کرد.آستینها را بالا بزنید و قبل از شروع ماشینکاری انگشتر و دیگر زیور آلات خود را بردارید اگر موی بلندی دارید با پوشش مناسب بپوشانید.
در مورد کارهایی که در آنها گازها و غبارهای خطرناک تولید می شوند حتما باید تهویه مناسب وجود داشته باشد پس از استفاده از مایعات حلال و روغنها باید اضافه آنرا به ظرف مناسبی تخلیه کرد روغن و مایعات تخلیه شده را باید بخوبی تمیز نمود.اگر سطح آلوده شده به روغن وسیع است بهتراست از مواد جاذب روغن استفاده کرد.در محلهای پر سر وصدا لازم است از گوشیهای محافظ استفاده نمود.دستکشهای پلاستیکی یکبار مصرف دستان کارگر را در مقابل روغن مایعات برش یا حلالها محافظت می کنند بهنگام ماشینکاری قطعاتی که تولید غبار می کنند نظیر قطعات ریخته گری شده، پلاستیکها و یا در عملیات سنگ زنی باید از ماسک تنفسی استفاده کرد.
استفاده از ماسکهای تنفسی یکبار مصرف کاغذی برای عملیاتی که تولید بخارات روغن یا دیگر مایعات می کنند مناسب نیست در این گونه موارد لازم است از ماسکهای تنفسی مخصوص استفاده نمود در موقع جابه جا کردن قطعات با لبه های تیز، داغ یا ساخته شده از مواد الوده باید از تجهیزات وپوشش مناسب استفاده کرد.
بهتر است پس از ورود به کارگاه و یا در هر موقعیتی که ایجاب می کند از عینک محافظ استفاده کرد و بنابراین لازم است یک اپراتور یا ماشین کار همیشه این وسیله حفاظت فردی را بهمراه اشته باشد.کار خود را بشناسید، کار کردن با یک ماشین صنعتی بدون مطالعه کافی دستورالعمل آن یک عمل احمقانه و خطرناک است اگر مطمئن نیستید که چه باید بکنید یا یک کار چگونه باید انجام شود حتما از یک شخص مطلع کمک بگیرید.
روشهای ایجاد ایمنی
حریمهای ایمنی هرچند که قطعات حفاظتی فیزیکی محسوب نمی شوند ولی به اپراتور تذکر می دهند که منقطه داخل حریم می تواند خطرناک باشد سپرهای محافظ ماشین آلات از بیرون پاشیدن براده ها و مایعات برشی جلوگیری می کنند اغلب ماشینها مجهز به سپرهای محافظ بزرگ کشویی هستند که تمام منطقه ماشینکاری را می پوشاند.
انواع علائم هشدار دهنده برای آگاهی کارکنان از وجود خطرات بلقوه بکار می روند.مثلا تابلوهایی با عنوان سیگار کشیدن ممنوع باید در قسمتهایی که در آنجا مواد قابل استعمال وجود دارد نصب شود.
کلیات ایمنی در ماشین آلات
1- هرگز یک ماشین را تا وقتی که تمام حفاظهای آن فعال نشده اند روشن نکنید.
2- همیشه برای انجام عملیات تنظیم ماشین یا اندازه گیری آن را خاموش کنید.هیچ وقت هنگامی که ماشین در حال حرکت است سطح ماشین کاری شده قطعه کار را لمس نکنید زیرا ممکن است دست شما خراشیده شود.
3- همیشه زمین اطراف ماشین ابزار را از روغن براده و ضایعات فلزی پاک کنید.
4- صحبت کردن با اپراتور یک ماشین هنگامی که مشغول کار است.یک عمل نا ایمن محسوب می شود این کار ممکن است باعث گیج شدن اپراتور و صدمه دیدن او یا دیگری شود.
5- هرگز سعی نکنید هنگام عملیات براده برداری براده ها را با دست بردارید برای خارج کردن براده ها از محیط ماشینکاری از برس استفاده کنید.برای جدا کردن براده های طویل ومارپیچ که هنگام تراشکاری به دورابزار یا قطعه کار پیچیده می شوند استفاده از یک انبردست یا چنگک روش خوبی است.
6- هرگونه جراحت اعم از بریدگی، خراش، کوفتگی یا سوختگی را فورا مداوا کنید، بدون توجه به شدت یا ضعف جراحت فورا سرپرست خود را مطلع سازید.
نکات ایمنی کلی درباره ابزارها
- هرگزابزارهای تیز را در جیب خود نگذارید.به هنگام قرار دادن ابزارهای تیز بر روی میز کار آنها را به گونه ای قرار دهید که موقع برداشتن به دست شما آسیب نرسانند.
- ابزارهای کارگاهی باید به درستی تیز شده باشند و دسته مناسبی داشته باشند.
ایمنی در برابر آتش
مواد قابل اشتعال به چهار گروه طبقه بندی می شوند کپسولهای اطفای حریق با نمادهای رنگی خاصی مختص می شوند که این نمادها تعیین می کند کپسول برای خاموش کردن آتش کدام گروه مناسب است.
آتش گروه A:
این آتش از سوختن مواد قابل اشتعال معمولی نظیر کاغذ، چوب، پارچه، و از این قبیل بوجود می آیند.برای اطفای حریق کافی است با آب و یا محلولهایی که آب فراوان دارند مواد در حال سوختن راسرد کرد.کپسول اطفای حریق گروه A را برای گروه CوD بکار نبرید.
آتش گروه B:
آتش حاصل از مایعات قابل اشتعال یا گریسها.این آتش را باید به روش پوشاندن و خفه کردن خاموش کرد.کپسول اطفای حریق گروه B حاوی موادشیمیایی یا دی اکسید کربن خشک هستند.
آتش گروه C:
آتش حاصل از جرقه های الکتریکی که باید با مواد خاموش کننده غیرهادی و به روش خفه کردن خاموش شوند از کپسول اطفای حریق گروه A برای این گروه اتش استفاده نشود.
آتش گروه D:
آتش حاصل از فلزات قابل اشتعال نظیر منیزیم و لتر که برای خاموش کردن آن باید از مواد جاذب حرارت خشک استفاده کرد.از کپسول گروه A نباید استفاده کرد.
مقابله با آتش:
باید یاد بگیریم که در هنگام اتش سوزی چه باید بکنیم .دربهای خروج اضطراری محل کار خود را بشناسید و یاد بگیرید که چگونه باز می شوند.مسیرهای خروجی دیگر ساختمان را نیز شناسایی کنید.روش استفاده از کپسول اطفای حریق را بیاموزید و محل نصب کپسول رابشناسید.
ماشینهای تراش
ماشینهای تراش اساسی ترین ماشینهای ابزار محسوب می شوند ابزار برش در ماشین تراش قابل کنترل است ومی توان آنرا در جهت طولی بر روی بستر ماشین و در جهت معرفی توسط سوپرت عرضی و یا تحت زاویه خاص به حرکت درآورد.
اندازه یک ماشین تراش
اندازه یک ماشین تراش بر اساس قطر کارگیر عبارتست از حداکثر قطر قطعه کار که می تواند روی بسته ماشین بچرخد.طول بستر یک ماشین تراش بصورت کلی و از ابتدا تا انتها در نظر گرفته می شود.طول بستر یک ماشین تراش رانباید با طول کارگیر(حداکثر طول قطعه کار که بین مرغک و سه نظام قرار میگیرد) اشتباه گرفت.طول کارگیر عبارتست از طول بستر ماشین منهای طولهایی که توسط مجموعه مرغک و سه نظام اشغال می شود.
قسمتهای اصلی ماشین تراش
وظیفه اصلی هر ماشین تراش صرف نظر از میزان پیچیدگی آن به گردش در آوردن قطعه کار در برابر لبه برش یک ابزار می باشد.
هر قطعه ای از ماشین تراش را می توان جزو یکی از مجموعه های زیر به حساب آورد.
- مجموعه محرکه ماشین ابزار
- مجموعه نگهدارنده و گردش قطعه کار
- مجموعه نگهدارنده محرکه و هدایت ابزر برشی
سیستم محرکه یک ماشین تراش
در ماشینهای تراش قدرت موتور توسط یک گیربکس یا با استفاده از تسمه به مکانیزم محرکه ماشین منتقل می شود.
سرعت گردش اسپیندل به روشهای زیر قابل تغییر است.
- جابه جا کردن چرخنده در گیربکس
- تنظیم پولیهای تنظیم شونده به یک وضعیت جدید
- جابجا کردن تسمه به روی پولیهای مختلف
در بعضی ماشینهای تراش، سرعتهای گردش پایین با قدرت بیشتر را می توان با درگیر کردن یک گیربکس کاهنده اضافی بدست آورد.برای جلوگیری از آسیب رسیدن به سیستم محرکه ماشین تراش.هیچوقت گیربکس کاهنده را زمانی که اسپیندل ماشین در حال گردش است درگیر نکنید.
مهار قطعه کار و به گردش در آوردن آن
مجموعه سه نظام یک اسپیندل مرکزی دارد که تجهیزات نگهدارنده قطعه کار بر روی آن نصب می شوند اسپیندل توسط بیرلینگهای قوی یاتاقان بندی شده اند و از طریق تسمه یا چرخدنده یا ترکیبی از اینها به گردش در می آید.اسپیندل تو خالی است و دهانه جلویی آن بصورت مخروط مورس سنگ زده شده است تا بتوان ابزار و تجهیزات نگهدارنده دنباله مخروطی را داخل آن نصب کرد با توجه به سوراخ سرتاسری داخل اسپیندل میتوان میلگردهای بلند را نیز تراشکاری کرد بدون آنکه دنباله میلگردها آزاد باشد وایجاد خطر کند همچنین از طریق این سوراخ سرتاسری می توان ابزارهای دنباله مخروطی را که درون اسپیندل قرار گرفته اند آزاد کرد.
انتهای جلویی اسپیندل ممکن است بصورت رزوه شده و یا بصورت مخروطی کوتاه یا بلند ساخته شود تا سه نظام یا دیگر تجهیزات نگهدارنده قطعه کار را بتوان به آن متصل کرد.در ماشینهای تراش مدرن بندرت از اسپیندل رزه دار استفاده می شود.تجهیزات نگهدارنده را بر روی قسمت رزوه شده اسپیندل می پیچند تا محکم شود.
اسپیندل با دنباله مخروطی کوتاه با استفاده از بادامک قفل می شود.قسمت فرورفته پشت سرنظام که دیواره ای مخروطی دارد بر روی دنباله مخروطی اسپیندل بدون لقی قرار می گیرد.یک سری پین قفل کن در پشت سه نظام قرار دارد که داخل سوراخهای دنباله اسپندل جای می گیرد.با سفت کردن بادامکهایی که پیرامون اسپنرل نصب شده اند می توان سه نظام را بر روی اسپیندل قفل نمود.
بر روی دنباله اسپیندلهای با مخروط بلند یک خار طولی نصب شده است.این دماغه مخروطی و خار روی آن در داخل حفره پشت سه نظام که معکوس شکل آنها را دارد بدون لقی جای می گیرد.
برای نصب کردن یک وسیله نگهدارنده قطعه کار بر روی اسپیندل خاردار (مثلا یک سهنظام یا صفحه نظام) باید اسپیندل را آنقدر چرخاند تا خار طولی آن در بالا قرار گیرد.سپس باید جای خار داخل سوراخ پشت سه نظام را بر روی خار طولی لغزاند تا جایی که به رزوه شده پشت سه نظام با حلقه رزوه شده انتهای اسپیندل ماشین درگیر شوند.در این وضعیت با چرخاندن حلقه رزوه شده می توان سه نظام را به اسپیندل محکم کرد.
توجه: قبل از نصب کردن هرگونه تجهیزات نگهدارنده روی اسپیندل باید تمام قسمتهای اسپیندل را بخوبی تمیز کرد.قطعات مختلف را می توان توسط تجهیزاتی مانند سرنظام، صفحه نظام و کولت بر روی ماشین تراش بست.همچنین می توان قطعه کار را بین دو مرغک نیز مهار کرد.یک طرف از قطعه کار به مجموعه سه نظام بسته می شود طرف دیگر قطعه کار را نیز معمولا به مجموعه مرغک تکیه می دهند.مجموعه مرغک را می توان بر روی کشویهای بستر ماشین تراش جابجا کرده و برای قطعات با طولهای مختلف تنظیم کرد.
مجموعه مرغک را می توان برای نصب میله مرغک ثابت یا متحرک و یا ابزارهای سوراخکاری مانند مته، برقو یا قلاویز استفاده کرد.مجموعه مرغک را می توان کمی در جهت عرضی جابجا کرده و قطعات مخروطی طویل با زاویه کم را تراشکاری نمود.
| دسته بندی | گزارش کارآموزی و کارورزی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 174 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 144 |
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول :
مقدمه ..................................................................................................
آشنایی کلی با شرکت سیم و کابل ................................................
فصل دوم :
برنامه ریزی ......................................................................................
مدیریت منابع انسانی........................................................................
سازمان...............................................................................................
چارت سازمانی..................................................................................
گروههای شغلی.................................................................................
نظام پرداخت......................................................................................
سیستم حسابداری............................................................................
فصل سوم :
مقایسه و تجزیه و تحلیل..................................................................
فصل چهارم :
نتایج ...................................................................................................
پیشنهادات...........................................................................................
محدودیت ها.......................................................................................
مقدمه :
برای اداره هر سازمان اطلاعاتی مورد احتیاج است. یک رشته از این اطلاعات مربوط به امور مالی است که با استفاده از فنون حسابداری فراهم می آید. حسابداری همه سازمانه یکسان تنظیم نمی گردد. زیرا اطلاعات مورد نیاز موسسات متفاوت بوده و با یک روش حسابداری قابل تحصیل نمی باشد. احتیاجات مختلف سازمانها رشته های متفاوت حسابداری را بوجود آورده که به حسابداری قیمت تمام شده موسوم و در عرف سازمانهای تولیدی به حسابداری صنعتی تعبیر گردیده است.
حسابداری صنعتی نوین یکی از ابزارهای مدیریت است که تحلیل و گزارشگری اطلاعات و آمار تاریخی و پیش بینی شده را به مدیران ارائه میکند. این گزارشها و تحلیل ها، مدیریت را در توسعه امکانات بالقوه، بهبود فرصتهای موجود، برقراری کنترلهای عملیاتی جدی و در عین حال قابل انعطاف یاری میدهد و فرآیند مدیریت را از طریق ارزیابی عینی اطلاعات کسب شده، گسترش می بخشد.
اهمیت حسابداری صنعتی برای بهبود عملکرد و موفقیت هر یک از سطوح مدیریت چه در شناخت مسائل و چه در حل آنها، مورد تاکید قرار می گیرد.
اگر چه اطلاعات و آمار مورد نیاز برای انجام این دو وظیفه غالبا متفاوت است، اما انتظار می رود که سیستم حسابداری صنعتی هر دو نیاز را بر آورده سازد.
در این گزارش به برنامه ریزی و مدیریت منابع انسانی اشاره تقریبا کاملی شده است و همچنین سعی شده توضیحاتی در مورد سازمان و گروههای شغلی و نظام پرداخت و نحوه اعطاء رتبه اشاره گردد.
و یک بخش این گزارش به حسابداری صنعتی اختصاص پیدا کرده است و مواردی مانند قیمت تمام شده محصول، نحوه نگهداری مواد و کالا و نحوه خرید آن مراحل تولید و هزینه های فروش و ... در آن مطرح شده است.
آشنایی کلی با شرکت صنعتی سیم وکابل ابهر :
شرکت صنعتی سیم و کابل ابهر در کیلومتر 9 جاده ابهر – تاکستان واقع شده است. این شرکت در جهت تامین نیازهای کشور راه اندازی شده است و در سال 1371 با حضور جناب آقای هاشمی رفسنجانی افتتاح گردید و شروع به کار کرد.
محصولات شرکت سیم و کابل برای مصارف صنعتی و برقی می باشد که از دو نوع محصول که والی به عنوان کابل با ولتاژ پایین یا Low.r و دیگری محصول با ولتاژ بالاست High.r می باشد شرکت صنعتی سیم و کابل به دلیل اهمیتی که دارد یکی از قطب های تولید کابل در خاورمیانه محسوب می شود این شرکت توانسته محصول را تولید کند که 230KV برق می تواند از آن عبور کند.
قادر به ساخت قطعات، ماشین آلات تولیدی نیز می باشد. محصول این شرکت در متر و پالایشگاه و شهرک علویه و بندر امام شرکتهای توزیع نیروی برق نیز استفاده می شود.
شرکت سیم و کابل با همه استانداردهای بین المللی تاسیس شده و در تولید محصول خود کلیه استاندارها رعات کرده است و به همین دلیل محصول این شرکت علاوه بر مصرف داخلی به خارج از کشور صادر می شود. اکنون که 14 سال از عمر این شرکت می گذرد روز به روز پر قدرت در عرصه تولید کابل کشور ظاهر می شود. این شرکت دارای 94 عضو متشکل از شرکت های تولید کننده سیم و کابل – سیم لاکی- مواد اولیه ، ماشین آلات که تعداد 66 آن جزء تولید کنندگان انواع سیم و کابل است. اعضای این صنعت با در استخدام داشتن حدود 10000 نیروی انسانی شاغل مستقیم تولیدی بالغ بر 600000 تن از ارکان اصلی صنعت کشور.
بهار 1385 دومین بهاری است که در فراق بنیانگذار فقیه مجتمع صنعتی نورین و شرکت سیم و کابل ابهر از راه می رسد. تسلی بخش غم این فقدان عظیم به ثمر رسیدن یکایک آرزوها و اهداف زنده یاد مهندس حسین کلاهی در سایه تلاش بی وقفه کارکنان دلسوز این مجموعه است. عزم راسخی که همکاران و شاگردان وفادار آن شخصیت سترگ برای تحقق و تداوم آرزوهای ایشان داشته اند موجب شده است که نه تنها خللی در روند رو به رشد شرکت سیم و کابل ابهر به عنوان یکی از پیشگامان صنعت کابل سازی همین عزیزمان به وجود نیاید، بلکه با حضور گسترده تر در اغلب پروژه های ملی همچون فازهای مختلف پروژه عظیم پارس جنوبی، پروژه های متعدد نفت ، گاز و پتروشیمی، برق های منطقه ای ، راه آهن ، مترو و ... افق های جدیدی نیز بر روی شرکت گشوده شود و روح آن بزگوار قرین آرامش گردد.
به امید روزی که شرکت صنعتی سیم و کابل ابهر با پیشرفت هر چه بیشتر در کنار دیگر شرکتهای صنعتی و تولیدی بتوانند ایران را به یکی از قطبهای صنعتی خاورمیانه و جهان تبدیل کنند.
مقدمه:
انسانهاباحرکت درمسیرتکامل ورشدعقلانی خود،بتدریج برضرورت((برنامه ریزی))درزندگی واقف شدندوآن رابه منزله ابزاری درخدمت مدیریت ورهبری نظامهای اجتماعی،موردتوجه قراردادند.سازمانهاوموسسه های اداری امروز،به حدی پیچیده شده اندکه بدون اقدام به برنامه ریزیهای دقیق،امکان ادامه حیات ندارند.برنامه ریزی مستلزم آگاهی ازفرصتها وتهدیدهای آتی،وپیش بینی شیوه مواجهه باآنهاست.
تعریف برنامه ریزی
برنامه عبارت ازتعیین هدف کوتاه وپیش بینی راه رسیدن به آن است.درواقع برنامه،نوعی تعهد به انجام فعالیتهای معین برای تحقق هدف،به شمارآیدبرای برنامه ریزی تعاریف گوناگونی ارائه شده است باتوجه به زمینه تخصصی خودآن راتعریف کند.دراینجاچندموردازاین تعاریف ارائه می شوند:
1-برنامه ریزی عبارت است ازتعیین هدف،ویافتن یاپیش بینی کردن راه تحقق آن
2-برنامه ریزی عبارت است ازتصمیم گیری درمورداینکه چه کارهایی بایدانجام گیرد.
3-برنامه ریزی عبارت است ازتصوروطراحی وضعیت مطلوب،ویافتن وپیش بینی کردن راهها ووسایلی که نیل به آن رامیسرسازد.
4-برنامه ریزی عبارت است ازطراحی عملیات برای تغییریک شیء یاموضوع،برمبنای الگوی پیش بینی شده.
بنابراین می توان نتیجه گیری ذیل رابه منزله((اصل برنامه ریزی))درنظرگرفت:برای تحقق هدف،قبل ازاقدام به استفاده ازتوان فیزیکی وانجام کار،بایدبااقدام به برنامه ریزی،به حدکافی ازتواناییهای ذهنی استفاده شود.
اهمیت وضرورت برنامه ریزی
برنامه ریزی ازوظایف بسیارمهم مدیران است وباسایروظایف آنهانیزارتباط دارداگرنگرش مبتنی بربرنامه ریزی به سراسرزندگی افرادتسری یابد،نوعی تعهدبه عمل برمبنای تعقل وتفکرآینده نگر،وعزم راسخ براستمرارآن،برایشانایجادمی گردد.
بعلاوه،تحقق اهداف فردی وسازمانی نیزمستلزم برنامه ریزی است،به طوری که حتی برای نیل به اهدافی بسیارجزئی وزودگذر-نظیررفتن به یک مهمانی یافروش یک محصول-نیزبایدبرنامه ریزی شود.
درواقع نیازبه برنامه ریزی ازاین مساله ناشی می شودکه همه سازمانها بافعالیت درمحیطی پویا،مترصدآنندکه منابع محدودخودرابرای رفع نیازهای متنوع وروبه افزایش خودصرف کنند.پویایی محیط ووجودتلاطم درآن،وعدم اطمینان ناشی ازتغییرات محیطی،برضرورت انکارپذیربرنامه ریزی می افزاید.
پیتردراکرمعتقداست که میان اثربخشی(تحقق اهداف وانجام کارهای درست)وکارآیی(درست انجام دادن کارها)تفاوت وجودداردهرچندکه درمراحل هدفگذاری وتحقق اهداف هردوی این مفاهیم،مدنظرقرارمی گیرند.
هدف ازبرنامه ریزی
به طورکلی،اهداف هربرنامه ریزی عبارتند از:
1-افزایش احتمال رسیدن به هدف،ازطریق تنظیم فعالیتها
2-افزایش منفعت اقتصادی ازطریق مقرون به صرفه ساختن عملیات
3-متمرکزشدن برطرق دستیابی به مقاصدواهداف،واحترازازانحراف ازمسیر
4-مهیاساختن ابزاری برای کنترل.
محاسن برنامه ریزی
مهمترین محاسن برنامه ریزی در سازمان عبارتند از :
1- تحقق اهداف سازمان ، فقط در صورت برنامه ریزی و اجرای برنامه ها ی مطلوب امکانپذیر است ،
2- برنامه ریزی به ایجاد فرصت برای اجرای تصمیم ها کمک می کند ،
3- برنامه ریزی به اجرای منظم طرحها و تحقق اهداف سازمان کمک می کند .
به گونه ای که بتوان با پیش بینی کردن اجرای منظم طرحها ضروری در آینده ، حداکثر نتیجه را بدست آورد ،
4- فقط با برنامه ریزی موثر می توان سازمان را با رشد سریع فن آوری در محیط تطبیق داد.
5- برنامه ریزی موجب تسریع رشد اقتصادی در سطح کلان می شود و به بهره وری بهینه از عوامل تولید کمک می کند ،
6- برنامه ریزی مالی و بودجه بندی ، ابزاری برای کنترل فعالیتها محسوب می شود و به مدیر کمک می کند تا فرا گرد اجرای طرحها را تحت نظر قرار دهد ،
7- برنامه ریزی به تقویت روحیه کار گروهی کمک می کند و به افزایش کا آیی سازمان
می انجامد.
رابطه برنامه ریزی بادیگروظایف مدیریت:
برنامه ریزی ازمهمترین وظایف مدیریت است.برنامه ریزی نه تنها بردیگروظایف مدیریت مهم است، بلکه بابرنامه ریزی صحیح چارچوب اجرای وظایف دیگربرای سازماندهی رهبری ونظارت نیزمشخص می شودوبدون شرح آن اجرای منطقی دیگروظایف امکانپذیر نیست،زیرامدیریت چگونه می تواند بدون داشتن طرحی درذهن خود،سازمان موثرراسازماندهی کندوچگونه می تواندبدون وجودیک ساختارسازمانی معین کارکنان مورد نیازرامشخص کند؟
چگونه می تواندسبک رهبری موثرراپیش گیردوقتی ازکم وکیف نیروی انسانی سازمان آگاهی لازم نداردوسرانجام چگونه می تواندبرفعالیتهای برنامه نظارت کند؟
به عبارت دیگرتدوین برنامه کلی برای فعالیتهای یک سازمان،نوع سازمان مشخص می گرددنیروی انسانی موردنیازتعیین می شودوهمچنین موثرترین شیوه رهبری وهدایت افرادبه کارگرفته می شود.
|
رابطه برنامه ریزی و پیش بینی :
دلالت داشتن برنامه ریزی بر آینده باعث می شود که پیش بینی یکی از ارکان بسیار مهم فرآیند مذکور باشد . عمل سازمانی و فردی پیش بینی آینده است .
همچنانکه بعد از زمان دورتر می گردد . ، پیش ذهنی تر می شود و از دقت آن کاسته می شود
نقش پیش بینی این است که آینده را از حالت عدم اطمینان به سوی اطمینان نسبی سوق می دهد .
عدم اطمینان یا نا مطمئنی عبارت است از شکاف بین آنچه که می دانیم و آنچه که برای اتخاذ تصمیم صحیح باید بدانیم .
تلاش برای پیش بینی در مورد شرایط محیطی زمینه های فن آوری – اجتماعی و اقتصادی و سیاسی – بازار و نیروی انسانی . باعث می شود که مدیر از دام ها یی که ممکن است برای او و سازمانش مخرب باشد . وآگاهی یابد و اقدامات لازم را انجام دهد .
پیش بینی و برنامهد ریزی بلند مدت باعث می گردد که عدم اطمینان محیط کاهش یابد و در عین حال فرصت ها و موفقیت های کاری شناسایی شود .
رابطه برنامه ریزی وتصمیم گیری:
یکی ازنقشهای مهم مدیران نقش تصمیم گیری است شایدبتوان تصمیم گیری ومدیریت رامترادف دانست.امادروظیفه خطیربرنامه ریزی،مدیران بیشترازسایروظایف به امرتصمیم گیری می پردازند.به عبارت دیگربرنامه هاوراهبردهاهمان تصمیمات اتخاذ شده به منظورتحقق هرف های سازمانی هستند.تصمیم گیری اصولاَ به معنای انتخاب یک راه حل ازمیان ازانواع راه حلهاست.به عبارت دیگرتصمیم گیری دربرگیرنده پذیرفتن یک فکروراه حل است.این مهم درهرمرحله ازبرنامه ریزی ضروری است.به همین علت تصمیم گیری دارای ارتباط تنگاتنگی بابرنامه ریزی دارد.بنابراین برنامه ریزی فرایند تصمیم گیری درخصوص این است که چه چیزی بایدانجام گیردوچگونه ؟
قبل از اینکه عملی صورت گیرد .ارزش ها و متونی که از طریق تحقیق و تجربه به دست آمده اند و
می توانند در مراحل مختلف فرآیند تصمیم گیری مورد استفاده گیرند .
عبارتند از 1-تفکر اخلاق 2- تحقیق در عملیات 3- استراتژیها و مفاهیم زیر بنایی .
انجام اصلاحات ضروری
گامهای عده ای که دربرنامه ریزی بایدبرداشت(تکنیک های برنامه ریزی)
مرحله اول:آگاهی ازفرصتها(مسائل ونیازها)
مرحله دوم: تعیین اهداف کوتاه مدت
مرحله سوم:کسب اطلاعات کامل درباره فعالیت های موردنظر
مرحله چهارم:دسته بندی وتحلیل اطلاعات
مرحله پنجم:تعیین فرضیه هاوشناخت موانع
مرحله ششم: تعیین بدیلها
مرحله هفتم:ارزیابی بدیلهای گوناگون
مرحله هشتم: انتخاب بدیل
مرحله نهم:تدوین برنامه های فرعی(پشتیبانی)
مرحله دهم:تنظیم تفصیلی توالی فعالیت ها وجدول زمانبندی
مرحله یازدهم:بیان برنامه هابه کمک ارقام بوسیله متخصصین
مرحله دوازدهم:پیگیری پیشرفت کار
روش غیررسمی حل مساله:
اگرمدیربامساله ای روبروشودکه مهم ومشکل وخودبخودحل نشود،بلکه لازم باشدتااوبرای حل آن تصمیم بگیردمی گوئیم که مدیردروضعیت حل مساله قراردارد.
بسیاری ازمدیران به طورغیررسمی برروشهای حل مساله متکی هستندازجمله:
1-مدیربرروش سنتی متکی است وبه همان شکل که دروضعیتهای مشابه درگذشته تصمیم گیری شده است عمل می کند
2-مدیرباتوسل به اخیارات خودوبراساس پیشنهادهای یک کارشناس یامدیررده بالاترتصمیم می گیرد
3-مدیرممکن است ازچیزی که فلاسفه آن رابرهان ماقبل تجربه می نامندبهره ببردفرض ایشان براین است که((پاسخ صحیح هرمساله منطقی ترین یاروشنترین راه حل آن است))
این سه روش گرچه دربعضی ازمواردمفیداست درموارددیگری نیز ممکن است مدیررابه اخذ تصمیم غلط هدایت کند.برای مثال شرکتی باشکل مرغوب نبودن محصول مواجه می شودوبیشترقطعات ساخته شده،به خاطرنقص برگشت داده می شد.تصمیم روشن مدیریت این بودکه کنترل کیفی شدیدتری اعمال شود،ولی این تصمیم مساله راحل نکرد.تحقیقات بیشترروشن ساخت که علت آن خرابی سیستم تهویه است که موجب خستگی بیش ازحدکارکنان وعواقب ناشی ازآن می شود.دراین قضیه واضحترین جواب مساله صحیح ترین جواب نبوده است.هیچ روشی درتصمیم گیری نمی تواند تضمین کندکه مدیرهمیشه باتکیه برآن می تواند تصمیم درستی بگیرد.به هرحال مدیرانی که روش منظم،مدبرانه ومنطقی تری نسبت به سایرین به کاربرند احتمال داردکه به جواب بهتری برسند.
فراینداساسی تصمیم گیری منطقی برای حل مساله شبیه فرایندرسمی برنامه ریزی استراتژیک است که راه حل تشخیص وتعریف مساله ،جمع آوری وتحلیل واقعیات مربوط به مساله،یافتن وساختن راه حلهای بدیل ارزیابی وانتخاب بهترین راه حل وبه اجرادرآوردن آن راشامل می شود.گرچه مساله وبرنامه ریزی استراتیک کاملاَمتفاوت هستنداماهردوروش منطقی رادنبال می کنند.
برخی از روشها و فنون قابل استفاده در تصمیم گیری عبارتند از :
1- تفکر خلاق،
2- تحقیق در عملیات ،
3- به کار گیری استراتژیها و مفاهیم زیر بنایی .
بهره مندی از فکر خلاق ، در مرحله دوم فر گرد اخذ تصمیم از اهمیت ویژه ای برخورد ار است به طور کلی فر گرد تفکر خلاق با روش علمی تحقیق شباهت دارد ، ولی از حیث میزان تاکید بر قدرت خلاقیت و نو آوری ، با آن متفاوت است ، میزان استفاده افراد از فرا گرد تفکر خلاق ، به میزان توانایی آنها در خلاقیت بستگی دارد . با وجود این گاهی بهره گیری از روشها ی مصنوعی برای افزایش تمرکز ذهنی و فعالیت فکری ضرورت می یابد .
تا همانند نوری که مناطق تاریک را روشن می کند ، نواحی تاریک و نهان ذهن را روشن نماید .
فکر های خلاق از خزاینی سرچشمه می گیرند که مشتمل بر دانش و تجربیات گذشته فرد در دورانهای کودکی و بزرگسالیند . به این ترتیب می توان رابطه مستقیم میان خلاقیت و دوران زندگی فرد از کودکی تا بزرگسالی مشاهده کرد. بدیهی است.
که به کار گیری روشها یی نظیر ((هم اندیشی غیر مستقیم )) به ارئه فکر های نو و بکر کمک می کند
تحقیق در عملیات ، بر به کار گیری روشهایی عملی در تصمیم گیریها و برنامه ریزیهای مدیران دلالت دارد. و از طریق کاربرد فنون پیشرفته ریاضی در تصمیم گیریها و حل مسائل اداری ، موجب تغییر در دیگاه آنها نسبت به مسائل سازمانی می شود این تغییر دیدگاه دو ویژگی عمده دارد :
1- بر واقعیتهایی تاکید دارد که به مثابه زیر بنای اداری در یک واحد سازمانی مد نظر قرار
می گیرند .
2- بر ایجاد نگرشی کلی نگر و نسبتاً جامع و فر گیر نسبت به مسائل تاکید دارد (به جای نگرش جزئی نگر )
بدیهی است که کار برد فنون تحقیق در عملیات باید با همکاری متخصصان این فنون انجام گیرد ، یعنی ابتدا باید این متخصصان به برسی و تحلیل مسائل بپردازند و سپس مدیران برا اساس نتایج تحلیل آنها ، اقدام به اتخاذ تصمیم کنند ، بنا بر این اظهار نظر های این گونه متخصصان جنبه مشورتی پیدا می کند .
با استفاده از فنون تحقیق در عملیات به جای تاکید بر حل مسائل خاصی هر واحدسازمانی ( بهینه سازی بخشی )، به بهینه ساختن نتیجه عملکرد کلی سازمان بهینه سازی کلی مبادرت میشود . بهره گیری از روشها ی تحقیق در عملیات مستلزم همکاری یک گروه متخصص است تا با استفاده از روشها و فنون متنوع ، کلیه جنبه های مسائل سازمانی را بررسی و تحلیل نماید .
برخی از روشها و فنون مورد استفاده در تحقیق در عملیات عبارتند از :
1- برنامه ریزی خطی 1 ،
2- فن مونت کارلو 2 ،
3- نظریه صف 3 ،
این فنون با توجه به وضعیت خاص هر مساله برای طراحی الگوها ریاضی انتزاعی متناسب با آن به کار می روند . هرچند یک مدل بهتر بتواند وضعیت حقیقی مساله را نشان بدهد ، نتایج حاصل از به کار گیری آن مفید تر خواهد بود .
هر فرد یک چهار چوب ادراکی خاص خود را دارد که در اخذ تصمیمهای روز مره در محیط کار و زندگی، از آن استفاده می کند اقدام به توسعه و گسترش این چهار چوب ، اگر صرفاً از طریق تجربه اندوزی انجام گیرد ، هر چند کاری وقت گیر و کسل کننده است ، ولی بسیار مفید و موثر خواهد بود .
برای تسریع فرا گرد تجربی مذکور ، می توان از مفاهیم و استراتژیها ی معینی که از تجربه ها و دیگران به دست آمده است و گاهی نیز با پژوهشها و مطالعات تحقیقی تائید شدهاند ، استفاده کرد .
برخی از این مفاهیم که در اینجا فقط به بیان ماهیت کلی و تعریف آن ها بسنده می شود . عبارتنداز :
1- قبل از برنامه ریزی برای هر گونه اقدام ، ابتدا باید هدفها را به طور واضح بیان کرد .
2- هزینه اجرای هر بدیل ، حتی المقدور باید توسط پیشنهاد کننده همان بدیل ، تعیین شود .
3- ویژگیهای یک بدیل مناسب باید بر حسب ویژگیهای وضعیت خاص مساله ، بیان شود بدین منظور باید سعی شود که وضعیت موجود بدرستی شناخته شود و با توجه به واقعیتها ، به طور معقولی تلاش شود تا ویژگی های مطلوب برای یک بدیل مناسب گردند .
عامل زمان ، حائز اهمیت فراوان است زیرا حتی اگر یک راه حل و بدلیل مناسب ، در زمان نا مناسب نتایجی به کار گرفته شود ، ممکن است همانند راه حلهای نامناسب نتایجی فاجعه آمیز به بار آورد .
بدیهی است که نباید به طراحی و تنظیم راه حلهایی منطقی و مناسب ، و خلافیت در به کار گیری روش علمی تحقیق و برنامه ریزی مبتنی بر تحقیق در عملیات و تفکر خلاق ، اکتفا شود ، زیرا تصمیم گیرنده موفق))کسی است که بتواند این اقدامات را به کار گیری راهبرد های اجرایی مناسب تکمیل کند ، برای مثال :»
هنگامی که کل برنامه مورد قبول تصویب کنندگان آن نیست ابتدا بایدبخشی از آن – که احتمالاً پذیرفته خواهد شد – برای تصویب ارائه گردد و پس از اجرای آن است که برنامه های نو و ابتکار ی، ابتدا برای مدیران اجرایی جوانتر مطرح گردد و از طریق آنها برای سایر مدیران مطرح شود،راهبردمناسب دیگرآن است که درصورت ضرورت،به جای((تکمیل تدریجی))مراحل انجام کار،برای((تکمیل سریع))آن،به طورگسترده اقدام شود.
مراحل برنامه ریزی عملیاتی عبارتناز:
الف)تدوین برنامه های کوتاه مدت(تنظیم بودجه وزمانبندی)
ب)تعیین معیارهای کمی وکیفی سنجش عملکردوارزیابی هزینه های اجرای عملیات
ج)ارزیابی برنامه هاوتعیین مواردانحراف عملکرد ازآنها
د)تجدیدنظردربرنامه هاوتهیه برنامه های جدید.
فنون برنامه ریزی:
درواقع هربرنامه ریزی،مشتمل برتصمیمهایی است که برای اجرادرزمان آینده،اتخاذشده اند.باافزایش تعدادمتغیرهای موثربرهرتصمیم،تصمیم گیری دشوارترمی شود.به گونه ای که گاهی استفاده ازابزاروروشهای متعددی برای تصمیم گیری ابداع شده اندبرخی ازاین روشها،برنامه ریزان راقادر
می سازندکه باتجسم موقعیت هریک ازعوامل موثربرتصمیم،برای نیل به وضعیت مطلوب،برنامه ریزی کنند.برخی ازاین ابزارهاوفنون عبارتنداز:
الف)نمودارمیله ای
ب)نمودارشبکه
ج)فن ارزشیابی وتجدیدنظردربرنامه
د)روش مسیربحرانی.
سازمان :
سازمان ها یعنی شرکت ها ، وزارتخانه ها – مدارس – کارخانه ها – ارتش ها – دانشگاه ها – بیمارستان –جامعه امروزی را تشکیل می دهند .
کودکان در سازمانها یی به نام زایشگاه بدنیا می آیند،بیشترسالهای رشدوپرورش فردرادرسازمانهایی به نام مدرسه می گذرانندوپس ازآن درسازمانهایی دولتی-صنعتی-تجاری یاآموزشی مشغول کارمی شوندودرنهایت درسازمانها سپری می شود
تعریف سازمان:
سازمان عبارت است ازیک ماهیت اجتماعی-دارای هدف وساختار ومرزقابل تشخیص.
دراین تعریف چهارعنصرکلیدی به شرح زیربرای سازمان برشمرده شده است.
1-ماهیت اجتماعی
سازمان ازافرادوگروه ها تشکیل شده است.افرادسازمان به منظورانجام وظایف اساسی سازمان بایکدیگردرتعامل هستند.پس عنصراصلی هرسازمان نیروی انسانی آن است.
2-سازمان هاهدفمندهستند
سازمان هاآگاهانه باطرح ونقشه قبلی به وجودمی آیندوبرای دسیابی به هدف یااهداف ایجادمی گردند.تمام اعضای سازمان ونظام های سازمانی درجهت دستیابی به اهداف سازمانی فعالیت می کنند.
3-سازمانهادارای ساختاری مناسب هستند:
به منظورانجام فعالیت ها وتحقق اهداف،هرسازمان به واحدهاوبخش هاتقسیم می شودتاازطریق سازماندهی مناسب بین واحدهاوگروهها،هماهنگی لازم ایجادگردد.
4-مرزقابل تشخیص:
مرز،عناصرداخلی وعناصربیرونی رامشخص مس کند.اعضای سازمانهامشخص هستندوازمحیط خودوسایرسازمانهاقابل تشخیص می باشند.
نقش سازمان درعنصرکنونی:
سازمانهای گوناگون انواع خدمات وتولیدات موردنیازجامعه راتولیدوفراهم می کنند هرسازمان باانجام دادن وظایف مختلف،هدف های متفاوتی رابرای جامعه ومردم آن محقق می سازد.
مطالعه سازمانها،مدیران راقادرمی سازدکه بتوانندشرایط درونی سازمانی وبرون سازمانی موقعیتشان راشناسایی وتجزیه وتحلیل کنندوباتوجه به تغییرات وتحولات محیطی،بامدیریت صحیح،راهبردهای مناسب رابرایبقاوتوسعه سازمان انتخاب کرده وموجبات توسعه وپیشرفت کشوررافراهم کنند.
سازمانهای غیررسمی ورسمی:
سازمان یاگروه رسمی:
افرادبه این منظوردرسازمان ها گردهم می آیندتاامروفعالیتهایی راکه به تنهایی ازعهده انجام آنهابرمی آیندباکمک همدیگربه پیش برند.سازمان رسمی وسیله انجام فعالیت هابه شمارمی آید.سازمان رسمی براساس اهداف ووظایف اصلی سازمان وتوانایی ها ومهارت موردنیازبه منظورانجم وظایف طراحی می گردد.سازمان رسمی درنمودارسازمان نشان داده می شود.نمودارسازمانی ارتباطات تعیین شده بین سطوح سازمانی ووظایف اساسی رانشان می دهد.ازطریق سازمان رسمی،ارتباطات بین افرادوسلسه مراتب سازمانی،حیطه نظارت وجریان گزارش دهی رسمی مشخص می گردد.بنابراین سازمان رسمی توسط ساختارواهداف وروابط توصیف شده ازسوی مدیریت مشخص می شود.
سازمان یاگروه غیررسمی:
سازمان غیررسمی نتیجه فرایندگردآوری افرادبه دورهم دریک سازمان رسمی است.باپیوستن افرادبه یکدیگروتوسعه روابط خودجوش وغیرساختاربین افراد،سازمان غیررسمی پدیدمیآیند.سازمان غیررسمی چهره دوم سازمان به شمارمی آید.سازمان غیررسمی دردل سازمان رسمی پدیدارمی شودوبدون آن نمی تواندایجادگردد.
روش های میان بر حل مساله
اگر مدیر با مساله ای مهم و مشگل مواجه شود که تصمیم گیری در مورد آن ضروری باشد ، یعنی خود به خود قابل حل نباشد ، گفته می شود که مدیر در وضعیت (( حل مساله ))قرار دارد ، بسیاری از مدیران متکی به استفاده از روشها ی میان بر حل مساله هستند .
برای مثال :
- برخی از مدیران معتقدنمد که باید از ((روشها قدیمی )) برای حل مساله استفاده کنند یعنی روشهایی را که وضعیتهایی مشابه گذشته به کار گرفته شده اند . اتخاذ نمایند .
- برخی از مدیران با استفاده از اختیارات خود ، ولی بر اساس توصیه های کارشناسان تصمیم می گیرند .
- برخی از مدیران از آنچه در فلسفه (( روش آزاد از تجربه )) نامیده می شود ، استفاده می کنند با این فرض که صحیح ترین پاسخ برای حل هر مساله یا منطقی ترین جواب هر مساله ، واضح ترین راه حل آن است )).
- هر چند که استفاده از این روشها در بعضی از موارد مفید است ، ولی ممکن است به اخذ تصمیمهای نادرست نیز بینجامد ، برای مثال شرکتی که با مشکل عدم مرغوبیت محصول مواجه شده بود ، تصمیمی روشن و منطقی اتخاذ کرد ، به این صورت که بر شدت و میزان کنترل کیفیت افزود ، ولی این تصمیم مساله را حل نکرد .
- زیرا در اثر تحقیقات بیشتر ، مشخص شد که علت کاهش مرغوبیت خرابی دستگاه تهویه و تاثیر آن بر افزایش خستگی کارکنان بود . همان طور که ملاحضه می شود در این قضیه واضحترین راه حل ، صحیح ترین راه حل مساله نبود .
نمودارسازمانی:
یکی ازاسنادی که پس ازرسمیت یافتن سازمان،تنظیم می شود،نمودارسازمانی است.
برای تهیه نمودارسازمانی ،رعایت مواردذیل توصیه می گردد:
1-برای نشان دادن واحدهای سازمانی ازکادرمستطیل استفاده شود(البته گاهی ازدایره یاسایرشکلهای هندسی نیزاستفاده می شود)
2-مهمترین واحدسازمانی رامعمولاَدربالای نمودارقرارمی دهند،به طوری که فاصله هرواحدازبالاترین واحد(که بیشترین منابع قدرت سازمانی رادراختیاردارد)معرف میزان قدرت واهمیت آن واحداست.البته درنمودارهایی که به صورت افقی یادایره ای ترسیم می شوند،شاخص تعیین کننده قدرت متفاوت است.درنمودارهای افقی ،مهمترین واحدرادرسمت راست ودرنمودارهای دایره ای،مهمترین واحدرادرمرکزقرارمی دهند.
3-خطوطی که بین واحدهای سازمانی رسم می شود،بایدنشان دهنده روابط سازمانی آنهاباشد.این خطوط نشان می دهندکه هرواحددرمقابل کدام واحدمسئول وپاسخگواست.
4-اگرخط ارتباطی میان دوواحد،فقط مبین اعمال بخشی ازقدرت باشد،آن راباخط چین(--)نشان می دهند،برای مثال اگرمعاون امورکارکنان درستادمرکزی برامورفنی واحدکارگزینی شعبه هانظارت داشته باشند،یک خط چین بین معاونت مذکوروواحدکارگزینی رسم می شودکه بیانگر اختیاراعمال نظارت فنی است.
5)اگرمتمایزساختن واحدهای صفی ازواحدهای ستادی موردنظرباشد،بایدواحدهای ستادی راکنارخط فرماندهی(سلسله مراتب سازمانی)ترسیم کرد.
سازماندهی:
سازماندهی فراگردی است که طی آن ،باتقسیم کارمیان افرادوگروههای کاری،وایجادهماهنگی میان آنها،برای کسب اهداف تلاش می شود.درابتدادرموردسازماندهی به طورکلی وبه اجمال اظهارنظرمی شد،ولی به تدریج برخی ازصاحبنظران اقدام به تشریح ساخت سازمانی کردندوجنبه هایی ازسازماندهی ،نظیرتخصص ورسمیت راموردبررسی قراردادند.
باتوجه به تعریف فوق ،فراگردسازماندهی مشتمل به سه مرحله ذیل است:
الف)طراحی وتعریف کارهاوغعالیتهای ضروری
ب)دسته بندی فعالیتهابرحسب مشاغل ومنصبهای سازمانی تعریف شده
ج)برقراری رابطه میان مشاغل ومنصبهای سازمانی ،برای کسب اهداف مشترک.
گاهی درمتون علمی مدیریت سه اصطلاح سازمان،سازماندهی،وساخت یاساختارسازمانی رابه جای یکدیگربه کارمی برند،درحالی که ساختارسازمانی حاصل فراگردسازماندهی وطراحی سازمان است ومشتمل برمجموعه روابط،مقررات وقوانینی است که حتی اگربه طورغیررسمی شکل گرفته باشند،به طوررسمی تصویب می شوندوفعالیتهای افرادبرای کسب اهداف مشترک سازمانی راشکل می دهند.هدف ازطراحی ساخت سازمانی آن است که نیروی انسانی ومنابع موجودبه گونه ای هماهنگ وترکیب شوندکه برهم نیروزایی وافزایش کارآیی منابع موجودبینجامد.درواقع سازماندهی فراگردی است که باسایرفراگردهای مدیریت تعامل داردونقش مهمی درکسب هدفهای سازمان ایفامی کند.
فراگردسازماندهی رسمی:
نظریه پردازان کلاسیک براین باوربودندکه قصوردرتعریف دقیق روابط سازمانی موجب کاهش کارآیی وبروزابهام وسردرگمی درسازمان می شود،بنابراین هرچه وظایف وفعالیتهای افرادوگروههای کاری سازمان به طوردقیق تری تعریف شوند،انجام وظایف سازمان آسانتروبهترخواهدشد.براساس این باور،تنظیم ساخت سازمان،بایدطی مراحلی معین وضمن رعایت اصولی کلی انجام می پذیرفت.طبق نظریه های کلاسیک،برای سازماندهی بایدمراحل چهارگانه ای به شرح ذیل طی شوند:
مرحله اول:تقسیم کل سازمان درقالب چندبخش عمده(تقسیم بندی افقی ).
مرحله دوم:ایجادارتباط میان سطوح سازمانی باتوجه به اختیارات آنها(تقسیم بندی عمودی)
مرحله سوم:مرتبط ساختن سلسله مراتب سازمانی (ترکیب افقی)
مرحله چهارم:جایابی برای کارکنان وتثبیت نیروها، ازطریق طی مراحل
البته درموردنحوه سازماندهی وترتیب مراحل ایجادوشکل گیری سازمان،اختلاف نظروجوددارد،به طوری که گروهی((روش سازماندهی ازپایین به بالا))وبرخی ((روش سازماندهی ازبالابه پایین))راتوصیه می کنند.برای مثال،درچهارچوب نظریه های مکتب کلاسیک((روش سازماندهی ازبالابه پایین))توصیه می شود.
تقسیم کار:
تقسیم کاریعنی تقسیم وظایف سازمانی براساس اصل تخصص بین اعضای سازمان.این اصل همان تخصصی کردن کارهاست که اقتصاددانان خصوصاَآدام اسمیت برای استفاده با صرفه نیروی کاربرای اولین بارپیشنهادکرده اند.رعایت این اصل موجب افزایش کارآیی می گردد.زیراافرادعهده داروظایف وتکالیفی می گردندکه برای انجام آن شرایط لازم برخوردارند.فایول معتقداست که اصل تقسیم کاردرکلیه فعالیتهای سازمان قابل استفاده است.دربورکراسی بایدبراساس تخصص افرادبه تقسیم منظم وظایف،تامین اختیارقانونی وتامین حقوق مناسب پرداخت وهرکس درسازمان بایدفقط درحوزه مسئولیت خودمشغول باشدودرنقش ومسئولیت دیگران دخالت نکند.بوروکراسی بااعمال تخصص گرایی این امکان رابرای فردفراهم می آوردتادرزمینه مربوط ازبالاترین سطح تجربه وتخصص برخوردارشودوتولیدنیزافزایش یابد.
تقسیم کارعمودی:
معمولاَدرسازمانهای بزرگ،سه سطح مدیریت عالی،میانی،وعملیاتی پیش بینی می شوند.این سطوح سلسله مراتبی راتشکیل می دهندکه هرچه ازسطح پایین آن روبه بالامی رویم.میزان قدرت واختیارافزایش می یابد.به این ترتیب نوعی تقسیم کاربین واحدهای سطوح متعددسلسله مراتب ایجادمی شودکه((تقسیم کارعمودی))نامیده می شود.درتقسیم کارعمودی،سه موضوع قابل تامل بایدمدنظرقرارگیرد:
1-تعدادسطوح سازمانی موردنیازدرسلسله مراتب سازمانی-به این ترتیب برحسب تعدادسطوح سازمانی،شکل هرم سازمانی ممکن است به صورت((تخت))((متوسط))((بلند))دربیاید.
2-حیطه نظارت-که به تعدادکارکنانی که مستقیماَبه یک مدیرگزارش می دهند،دلالت دارد.
3-درجه تمرکز-که برجایگاه اصلی تصمیم گیری درسازمان دلالت دارد،به این ترتیب که هرگاه کلیه تصمیمهای مهم دررده بالای ساخت سازمانی اخذ شودریالسازمان بسیارمتمرکزخواهدشدوهرگاه باتفویض اختیاروحذف قوانین دست وپاگیر،امکان تصمیمگیری توسط مدیران سطوح میانی وعملیاتی افزایش یابد وسازوکارهای کنترل به سطوح پاینترواگذارگردد،ازتمرکزکاسته می شود.
سازماندهی برمبنای وظیفه:
دراین روش ،واحدهای سازمانی رابرمبنای وظایف سازمان،طراحی وایجادمی کنند.برای مثال،دریک سازمان تولیدی وبازرگانی،واحدهای طراحی محصول،تولید،انبار،بازاریابی،فروش ونظایرآن درنظرگرفته می شوند.این روش ازقدیمی ترین روشهای سازماندهی محسوب می شودوهنوزهم بسیاری ازسازمانها،بویژه برای سازماندهی سطوح عملیاتی،مورداستفاده قرارمی گیردومعمولترین شیوه سازماندهی است.
سازماندهی برمبنای محصول
دراین روش،واحدهای سازمانی رابرمبنای انواع محصولات وخدمات سازمان،طراحی وایجادمی کنند،به طوری که هرواحدسازمانی مسئول انجام کلیه عملیات ساخت وتولیدیک محصول معین می شودوحتی گاهی اوقات،وظیفه بازاریابی وفروش آن محصول رانیزبه عهده می گیردوکلیه واحدهای پشتیبانی موردنیازخودرابه طورمستقل ایجادمی کند،دراین حالت،به سهولت می توان باتوجه به معیارهایی نظیر میزان سودوبهره وری هرواحد،عملکردآنهاراباهم مقایسه وارزیابی کرد.
مزایای این روش سازماندهی عبارتند از:
1-باتوجه به مشخص شدن حوزه فعالیت،ومیزان اختیارومسئولیت مدیران،استقلال نسبی آنهاحفظ می شود.
2-بامعطوف شدن توجه مدیران به یک واحدمعین،تلاش آنهامصروف سودآوری درآ« واحدمی گردد.
3-باتمرکزفعالیت مدیران درواحدهای معین،عملکردآنهاقابل ارزیابی خواهدبود.
4-ضمن بهبودهماهنگی میان فعالیتهای تخصصی،همکاری واحدهای تخصصی افزایش می یابد.
5-زمینه مناسبی برای پرورش مدیران وآموزش عملی آنان فراهم می آورد.
6-هنگامی که تنوع کالاهاوخدمات،ومیزان آنها زیادباشد،شیوه مناسبی برای سازماندهی است.
معایب این روش سازماندهی عبارتند از:
1-باتوجه به افزایش تعدادواحدها(برحسب محصولات وخدمات)نیازبه مدیران کل وسرپرستان افزایش می یابد.
2-امکان ارائه خدمات تخصصی به صورت متمرکز وباصرفه،کاهش می یابد.
3-کنترل وایجادهماهنگی میان فعالیت واحدهای تولیدی متعددومتنوع درکل سازمان،دشوارمی گردد.
4-باتوجه به پراکنده شدن نیروهای متخصص درواحدهای سازمان،موجب تضعیف گروههای تخصصی می شود.
سازماندهی برمبنای فراگرد
دراین روش فعالیتهای سازمان رابا توجه به ((فراگردتولید))یا((وسایل موردنیازتولید))دسته بندی می کنند.به این ترتیب،افرادوتجهیزات رابه منظورانجام عملیاتی خاص،دریک بخش جمع می کنند.استفاده ازاین شیوه سازماندهی به ماهیت وسایل مورداستفاده وهمچنین مزایای اقتصادی استفاده ازاین طرح بستگی دارد.یادآوری می شودکه معمولاَواحدهایی که فراگردتولید،امورمالی،حسابداری،منابع انسانی ونظایرآن درآنهاانجام می شوند،به منزله سطح دوم تفکیک مدنظرقرارمی گیرند،درسطح اول،معمولاَسازمان درقالب بخشها وناحیه های جغرافیایی تفکیک می شود.
سازماندهی برمبنای ناحیه جغرافیایی
استفاده ازسازماندهی برمبنای منطقه جغرافیایی بویژه برتای سازمانهایی که ازنظرمکانی،دریک جامتمرکزنیستنداهمیت دارد.دراین روش،فعالیتهای سازمان درهرمنطقه یاناحیه گروهبندی می گرددوتحت نظریک مدیرقرارمی گیرد.معمولاَدرسازمانهای بزرگ ازروش سازماندهی برمبنای ناحیه جغرافیایی استفاده می شود.اگرهدف سازمان جلب مشارکت مسئولان محلی درتصمیم گیری وبهره گیری ازامکانالت اقتصادی محل باشد،استفاده ازاین روش توصیه می شود.همچنین اگرارتباطات ضعیف باشد،می توان ازاین روش سازماندهی استفاده کرد.بنابراین بابهبودروزافزون ارتباطات،به طورنسبی نیازبه سازماندهی برمبنای منطقه جغرافیایی نیزکاهش می یابد.به هرحال داشتن شعبه یاواحددرمناطق مختلف فرصتی مغتنم برای کارورزی مدیران مهیامی سازداین کارورزیهادرمناطق وبخشهای سازمان،تجارب ارزنده ای برای مدیران ایجادمی کندوبرای آنهبسیارباارزش وسودمندخواهدبودالبته نبایدبرای افزایش تجربه مدیران سازمان،آن رابرمبنای منطقه جغرافیایی تقسیم کنیم،ولی این فرصت ارزنده ای است که برای افزایش توان وتجربه مدیران قابل استفاده است،ضمن آنکه مخاطرات اندکی دربردارد،بنابراین ممکن است برای طراحان سازمان جالب توجه باشد.
سازماندهی باتوجه به نوع مشتری
سازماندهی باتوجه به نوع مشتری دربسیاری ازسازمانهامتداول است،مبنای اصلی دسته بندی فعالیتهادراین نوع سازماندهی،مشتری است که باتوجه به نوع فعالیتهای سازمان شناسایی می شود.
البته این شیوه سازماندهی به بندرت به عنوان مبنای اصلی سازماندهی به کارمی رود.درواقع این نوع تقسیم بندی رامعمولاَازرده میانی به پایین مورداستفاده قرارمی دهند.
معمولاَدرواحدهای بازرگانی وتجاری ازاین نوع سازماندهی برای پاسخگویی بهتربه خواسته های مشتریان متفاوت استفاده می کنند.موسسات آموزشی نیزدرسها ودوره های آموزش خودرامتناسب باگروههای مختلف دانش آموزان ودانشجویان داوطلب ارائه می کنند.به این ترتیب همان طورکه ملاحظه می شودمشتریان ممکن است نیازهاوخواسته های ویژه متنوعی داشته باشندبنابراین سازمانها گاهی مجبور می شوندکه چنین ساختاری رابرای رسیدگی به نیازهای آنان ایجادکنند.
سازماندهی برمبنای نوع بازار
در این روش سازمان را بر اساس بازار ها یا مجاری بازار یابی تقسیم بندی می کنند .
و بر ((بازار یابی )) و کار آمد کردن (( مجاری ارتباط با بازار )) تاکید می شود هنگام سازمان دهی بر مبنای (( مجاری ارتباط با بازار ))، راههایی که سازمان از آن طریق با مشتری ارتباط بر قرار می کند و علایق وی را تحت تاثیر قرار می دهد
، بررسی می شود نکته قابل توجه آنکه مشتری ممکن است فروشنده عمده یا فروشنده جز باشد . درحالی که در سازماندهی بر مبنای بازار ها ، فعالیتها به گونه ای برنامه ریزی می شوند . که تلاشهای بازاریابی بر جذب مشتریان عمده نظیر بیمارستانها ،
موسسه های رایانه ای ، و شرکتها ی هواپیمایی متمرکز شود.
هر دو روش با توجه به شرایطی که سازمان در آن قرار دارد ، قابل استفاده هستند.
این روشها سازماندهی به دلیل تسری فعالیتها ی سازمانی به سطوح بین الملی
، مطرح می شوند .
سازمان دهی بر مبنای زمان فعالیتها را بر مبنای زمان انجام آنها دسته بندی می کنند .
این شیوه از قدیمی ترین شیوه های سازماندهی است که معمولاً در سطوح پایین سازمان به کار می رود برای مثال استفاده از کارکنان به صورت نوبتی در بسیاری از سازمان ها معمول است ، بویژه هنگامی که اکتفا ی صرف به ساعات کاری روز مقرون به صرف نباشد . برای مثال هنگامی که هزینه تامین دستگاهها و ماشین آلات فنی ، نیاز به سرمایه گذاری سنگینی داشته باشد .
، اکتفا کردن به نوبت کار در روز به هیچ وجه توجیه اقتصادی ندارد ،
در این حالت ضرورت دارد که سازمان با یک برنامه نوبت کاری ساعات بیشتری از شبانه روز را فعال باشد .
مشکل عمده این روش سازماندهی و افزایش هزینه فعالیت در نوبتها ی عصر و شب و کاهش کار آیی در نوبتها ی مذکور در مقایسه با نوبت روز است همچنین در این روش ، اعمال نظارت مدیران بلر فعالیتها ی کارکنان ، دشوار ترمی شود .
تقسیم وظایف
تقسیم وظایف- تقسیم مجموعه کارها و فعالیتها ی سازمان در قالب وظایف جداگانه و تعریف شده را تقسیم وظایف می نامند ، برای مثال یک سازمان تولیدی ،باوظایفی نظیرتولید،فروش وبازاریابی،وتامین منابع مالی سروکارداردکه توسط نیروهای شاغل درآن انجام می شوند.به این ترتیب،نوعی تقسیم کاردرآن صورت می پذیرد درواقع،مجموعه وظایف هرسازمان برمبنای اهداف آن شکل می گیردواین مجموعه وظایف،ازمهمترین عواملی است که هنگام طراحی ساختار جدید،مدنظرطراحان قرارمی گیرد.تجدیدساختارمعمولاَدراثرتغییردرفن آوری،اهداف،ونوع محصولات وخدمات سازمان،مطرح می شود.
تعریف کنترل
کنترل فرا گردی است که از طریق آن عملیات انجام شده با فعالیتهای برنامه ریزی شده تطبیق داده می شوند . این فر گرد برای تصحیح مستمر عملکرد سازمان در جهت دستیابی به اهداف سازمانی به کار گرفته می شود .
و میزان پیشرفت در جهت تحقق اهداف را نشان می دهد . منظور از روشهای کنترل مدیریتی ، روشها و ساز و کارهایی است که مدیران برای کسب اطمینان از سازگاری ((رفتار و عملکرد کارکنان)) با(( استاندارد ، برنامه ها و هدفهای سازمانی )) به کار می گیرند.در فر گرد کنترل ، برنامه های منظمی به اجرا در می آیند.
که طی آن اطلاعات مورد نیاز کسب می شوند . وپس از ارزیابی و سنجش میزان انحراف ، طرحها اصلاحی برای نیل به حداکثر کارآیی در تحقق اهداف ، تنظیم می گردند .
در واقع فر گرد کنترل مقایسه ((باید ها )) و(( هست ها )) می پردازد و فاصله وضع موجود تا وضع مطلوب را اندازه می گیرد .
و از طریق آن می توان فهمید که آیا پیش بینیها یبرنامه ریزان صحیح بوده است یا خیر .
کنترل امری است که باید به طور مستمر و دائمی بر آن اهتمام شود . فراگرد کنترل ، از مراحل اولیه اجرای برنامه تا آخرین مراحل آن ، حتی گاهی پس از خاتمه آن ، استمرار می یابد .
تدابیر و وسایل کنترل نظارت
هنگام کنترل ، مدیران از برخی تدابیر وسایل نظیر بودجه ، گزارشها ی بررسی آماری ، گزارشهای عملیاتی ویژه داده ها ی حاصل از ارشیابی داخلی ، و تجزیه و تحلیل نقطه سربه سر استفاده می کنند .
کنترل عملیات
منظور از روشهای کنترل عملیات روشهایی است که در امور تدارکات بازاریابی ، حسابداری و نظایر آن به کار می رود و عملیات مرتبط با تولید را در دوره های عملیاتی کوتاه مدت ، میان مدت ، بلند مدت بررسی می کند .
نتیجه ای این برسیها برای تنظیم این برسیها برای تنظیم عملیات تولید مفید است و مجموعه اطلاعات سودمندی را مورد داده هایی نظیر میزان موجودی مواد اولیه ، وجوه نقد ، داراییها ثابت ، میزان در آمد ، و میزان پیشرفت طرح که بر سطوح کمی و کیفی تولید تاثیر قابل ملاحضه ای دارند ارائه می کند .
این اطلاعات ، ابزار موثری برای کنترل عملیات محسوب می شوند.
قدرت و توان کنترل و نظارت
قدرت در سازمان بر توان افراد در اثر گذاری بر جریان اتخاذ تصمیم دلالت دارد .
بخشی از این قدرت که از منصبهای سازطمانی افراد ناشی می شود ، اختیار نامیده می شود اختیار همواره منصب سازمانی است قدرت ابعاد سه گانه ای دارد ، یعنی گاهی از ((وظیفه )) گاهی از ((سلسه مراتب))و گاهی از (( در مرکز بودن )) سرچشمه می گیرد ، در حالی که در اختیار فقط از جایگاه فرد در سلسه مراتب منصبهای سازمانی ریشه می گیرد قدرت فرد همبه جایگاه وی در سلسه مراتب عمودی و هم به فاصله وی از مرکز یا هسته قدرت سازمنی بستگی دارد .
مرکز اصلی قدرت با خطی عمودی که از راس مخروط سازمان تا مرکز قاعده آن امتداد یافته نشان داده شده است . این نمودار بر دو واقعیت مهم تا تاکید دارد .
1 ) هر چه فرد از سلسه مراتب سازمان بالا می رود به هسته مرکزی قدرت نزدیک تر می شود ،
2) برای اعمال قدرت داشتن اختیار ضرورت ندارد ، زیرا فرد می تواند به طور افقی به طرف هسته مرکزی حرکت کند و بدون اینکه ارتقاء یافته باشد اعمال قدرت نماید ، برای مثال روسای دفاتر مدیران عالی معمولاً از قدرت قابل تو جهی بر خوردار ند.
ولی اختیار چندانی ندارند البته قدرت ممکن است در هر سطحی از سازمان وجود داشته باشد ، برای مثال ممکن است علاوه بر مدیران و کارکنان عادی نیز بر حسب میزان کنترلشان بر منابع ، قدرت پاداش و تنبیه داشته باشند ،
نظیر بسیاری از کارکنان که با کسب دانش و مهارت از یک پایگاه قوی قدرت تخصص و خبرگی بهرمند می شوند .
در هر سازمان سه اختیار وجود دارد .
1 ) اختیار صفی 1 ،2 ) اختیار ستادی 2 ،
3) اختیار کار کردی ،3 منظور از اختیار صفی ، رابطه ای است که میان رئیس و مرئوس در سازمان برقرار است رئیس هر واحد سازمانی برای هدایت فعالیت کارکنان تحت امرش از اختیارات صفی خود استفاده می کند .
جریان اعمال اختیارات صفی ، ساده و مستقیم اسیت و با عنایت به اصول وحدت فرماندهی و خط فرمان شکل می گیرد .
اختیار ستادی ، ماهیتی مشورتی دارد مدیرانی که اختیار ستادی دارند بر مبنای بازرسی و ارزشیابی واحدهای مختلف توصیه هایی به مدیران صفی ارائه می کنند .
این افراد حق ندارندکه به طورمستقل توصیه های خود را اجرا کنند و در صورت لزوم،مدیران صفی به این امرمبادرت می کنند.مدیران بخش منابع انسانی ،امورحقوقی،حسابداری،پردازش اطلاعات ونظایرآن ازاختیارات ستادی برخوردارندوباکارهایی نظیرارائه مشورت وخدمات تخصصی،ارائه پیشنهاددرزمینه های مختلف،انجام مطالعات ویژه وپیگیری فعالیتهای سایرواحدها،به مدیران صفی کمک می کنند.منظورازاختیارکارکردی،رابطه ای است که به موجب انجام یک فردیاواحد،باافرادیاواحدهای دیگربرقرارمی شود.بدین ترتیب بخشهایی تحت سرپرستی مستقیم فردیاواحدمذکورقرارندارند.تحت هدایت آن قرارمی گیرند،برای مثال واحدکارگزینی ومنابع انسانی ازسایرواحدهامی خواهدتارویه ها،خط مشی ها،یااقدامهای خاصی رابه اجرادرآورند،نظیراین که واحدهای صفی اجازه می دهدتابه شیوه های معینی به استخدام افرادبپردازندیابرای افزایش حقوق ودستمزدآنهااقدام کنندیاآنهراموظف به رعایت مقررات ایمنی می سازد .
نحوه توزیع قدرت واختیاردرسازمان،ساختارسازمانی راتحت تاثیرخودقرارمی دهند.حتی ساخت قدرت درگروههای غیررسمی نیزبرساختارسازمان اثرمی گذارند.اطلاعات نیزازمنابع مهم اعمال قدرت محسوب می شود.کسانی که به اطلاعات دسترسی دارندومی توانندکنترل منابع حیاتی رادراختیارداشته باشند،بهترمی توانندسازمان راتحت تاثیرقدرت خودقرتاردهند.برخی ازمدیران درحدود80 درصدازوقت خودرابه تبادل اطلاعات اختصاص می دهند.سیستمهای کنترل سازمانی به طورجدی به جریانهای اطلاعاتی وابسته اندومدیران برای کنترل وحفظ انسجام خودبه اطلاعات دقیق وبه موقع نیازدارند.
پژوهشگران چارچوبهایی رابرای تشریح فراگردکنترل وجریانهای اطلاعات درسازمان ارائه کرده اندودوموضوع مهم یعنی ((میزان اطلاعات))و((غنای اطلاعات))رامدنظرقرارداده اند.بدین ترتیب بارویکردی اقتضایی ،تفاوتهای سازمانهاازحیث میزان نیازبه اطلاعات کافی ودقیق مدنظرقرارمی گیرد.این امر نیزنحوه طراحی ساختارسازمانی وسیستمهای پشتیبانی تصمیم گیری راتحت تاثیرقرارمی دهد.
به طورکلی،هرچه ابهام مدیران درکارهایشان افزایش می یابد ،برنیازآنهابه ((اطلاعات غنی تروبیشتر))افزوده می شود.مدیرانی که کارهای آنها ساختاریافته وروشن است،معمولاَبه اطلاعات دقیق وکمی نیازدارند.نیازبه اطلاعات درسطوح مختلف سازمان ،متفاوت است.مدیران عالی معمولاَبه اطلاعات غنی وتوصیفی درموردمحیط خارجی نیازدارند،ولی مدیران سطح عملیاتی به اطلاعات دقیق وتفصیلی درموردمحیط داخلی سازمان نیازمندند.
بعلاوه،به موجب بروزتحولات شگفت انگیزدرفن آوری پردازش اطلاعات توسط کامپیوتر،بویژه درزمینه افزایش توان جمع آوری وپردازش انبوه اطلاعات سازمانی،امکان ایجادتغییرات قابل توجهی درطراحی سازمان فراهم گردیده است.فن آوری اطلاعات وسیستمهای اطلاعاتی امکان توسعه ساختارهای شبکه ای رابرای سازمانهافراهم کرده است باتوسعه فن آوری اطلاعات،استراتژیهای رقابتی به منظورتسهیل ارتباطات ومراوده بامشتریان تامین کنندگان مواداولیه تعدیل می شوند،نسبت کارکنان حرفه ای درسازمان افزایش می یابدوبرپیچیدگی ساختارسازمان افزوده می شود.
صف وستاد
سازمانهامعمولاَازواحدهای متعددی تشکیل می شوندکه آنهرابه طورکلی به((واحدهای ستادی وپشتیبانی))و((واحدهای صفی))تقسیم می کنند.واحدهای ستادی برای پشتیبانی ازواحدهای صفی به طورمستقیم بااه داف سازمان سروکاردارند،یعنی انجام وظایف صفی به طورمستقیم به تحقق اهداف سازمان کمک می کند،درحاتلی که واحدهای ستادی به طورغیرمستقیم،ازطریق کمک به انجام وظایف صفی ،درتحقق اهداف سازمان موثرند.
واحدهای ستادی به دودلیل درسازمان موردتوجه قرارمی گیرند:
1-توسعه یافتن سازمان ومطرح شدن نیازبه بخشهای پشتیبانی برای حمایت ازبخشهای عملیاتی .
2-افزایش پیچیدگی درفراگردها،جریان کارها،روشها وعناصرسازمانی،بویژه افزایش پیچیدگی فنی وفن آوری،زیراهرچه پیچیدگی فنی درسازمان افزایش یابد،مدیریت مطلوب درسازمان،مستلزم ایجادبخشهای تخصصی متنوعتری خواهدشد.
((فعالیتهای ستادی))رامی توان توسط واحدهای صفی نیزانجام داد،ولی برای سرعت بخشیدن به کارها واعمال کنترل بیشتروبهبودکارآیی سیستم،این فعالیتهارادرقالب بخشهای وظیفه ای خاصی تنظیم کرده،وآنهارابرعهده واحدهای ویژه ای(که به همین منظورطراحی شده اند)قرارمی دهند.برای مثال به جای آنکه هربخش سازمان یک واحد حسابداری داشته باشد،یک اداره ویژه برای انجام امورمالی کل سازمان تشکیل می شود،به این ترتیب کارآیی ودقت افزایش می یابدوفراگردکنترل مالی بهبودمی یابدوامکان کنترل بهترامورمالی سازمان فراهم می آید،همچنین به جای آنکه کلیه کارکنان وسرپرستان یک کارخانه،موظف به تعمیرابزاروآلات وماشینهای مورداستفاده خودشوند،واحدی رابرای تامیرات ونگهداری درنظرمی گیرند،زیرابه تجربه ثابت شده است که اگرتعمیرات به صورت متمرکزتوسط یک واحدتخصصی انجام شود،کارآیی افزایش می یابد.
مزایای استفاده ازواحدهای تخصصی به صورت ستادی،عبارتنداز:
1-صرفه جویی ناشی ازتمرکزفعالیتهای خدماتی درواحدهای تخصصی ویژه.
2-ارتقاء سطح مهارت کارکنان متخصص برای ارائه خدمات تخصصی موردنظر.
معایب استفاده ازواحدهای تخصصی ستادی عبارتن از:
1-دست یافتن به کارآیی به قیمت ازدست دادن اقتدارمنطقی موردنیازدرواحدهای صفی.
2-ایجادامکان سوء استفاده ازقدرت درواحدهای ستادی(برای کنترل غیرضروری واحدهای صفی.
3-افزایش احتمال بروز اختلال درروندارائه خدمات ستادی به واحدهای صفی.
همان گونه که ذکرشدواحدهای صفی به طورمستقیم برای تحقق اهداف سازمان فعالیت می کنند،ولی واحدهای ستادی به طورغیرمستقیم وازطریق کمک به واحدهای صفی،درتحقق اهداف سازمان نقش دارند.درواقع فعالیتهای ستادی بیشتردرزمینه اموری نظیر نگهداری سازمان،ارائه خدمات عمومی،مطالعه روشها،وپژوهش برای بهبودروندتحقق اهداف انجام می شوند.همچنین پیگیری امورتنظیم بودجه،برنامه ریزی نیروی انسانی ،تامین مواداولیه،ونظایرآن به واحدهای ستادی واگذارمی شود،زیرامدیران صفی مایلند بیشتر وقت خودرابه رفع مسائل حوزه فعالیت اصلی خوداختصاص دهند.
انواع واحدهای ستادی
ستادشخصی
منظورازستادشخصی،واحدیافردی است که به طوراختصاصی درخدمت یک مدیراجرایی قراردارد.واحدهاومنصبهای ستادی عناوین متنوعی دارند معمولاَمدیران اجرایی پرمشغله کلیه کارهای خودرابه کمک نیروهای ستادی انجام می دهند.این نیروهابه اموری نظیرجمع آوری وتحلیل اطلاعات،رفع فوری مشکلات اضطراری،ارائه راه حلهای گوناگون برای حل مسائل وتهیه پیش نویس نامه های اداری می پردازند.گزارشهارابررسی می کنندوحتی به منزله مامورانی ازطرف مدیران اجرایی،برفعالیت مدیران ردئه های پایینترنظارت می کنند.
ستادتخصصی
منظورازستادتخصصی،واحدی تخصصی است که برای انجام وظایف ویژه ای ایجادمی شود،نظیرواحدحسابداری،امورکارکنان،خرید،وخدمات ماشینی.برای مثال،یک شرکت تولیدکننده مدارهای الکترونیکی راباهدف اموری نظیر((خریدموادخاموکالاهای نیمه ساخته))یا((استخدام وارزیابی کارکنان))ایجادنمی کنند،درواقع این گونه فعالیتها صرفاَبرای پشتیبانی ازهدف اصلی شرکت انجام می شوند.سپردن این اموربه اداره های جداگانه،منابع متمرکزی رابه منزله((ستادهای تخصصی))به وجودمی آوردکه منجربه تجهیز بهتروکارآیی بیشترسازمان می گردد.
ستادعمومی
منظورازستادعمومی،واحدی است که کمکهای گسترده ای به مدیریت عالی سازمان می کندوفعالیتهای آن،مانندسایرواحدهای پشتیبانی،محدودبه انجام وظایف یک اداره خاص نمی شود.ستادعمومی به دو نوع تقسیم می شوند:
1-ستادعمومی شخصی
2-ستادعمومی تخصصی.
هماهنگی
باطراحی واحدهای سازمانی وتعیین اداره هاوبخشهای داخلی،کارهای سازمان میان واحدهای اصلی تقسیم می شودوامکان استانداردکردن کارهاوتخصصی کردن فعالیت کارکنان فراهم می گردد،ولی موقعیت سازمان درتحقق اهدافش،مستلزم هماهنگ ساختن فعالیتهای مذکوراست درواقع بدون هماهنگی ،احتمال بروزتاخیرواتلاف وقت درانجام فعالیتها،پروژه هاوبرنامه هاافزایش می یابدوممکن است سازمان باعجز وناکامی مواجه شود.سازماندهی ازطریق((تفکیک افقی وعمودی))و((تلفیق))انجام می شود.درتفکیک از((تخصص گرایی وتقسیم کار))ودرتلفیق از((استانداردسازی فعالیتهاومشخص کردن اختیارات))استفاده می شود.
هماهنگی
هماهنگی فراگردی است که طی آن،همه بخشهای تشکیل دهنده یک کل برای کسب هدف مشترک ترکیب می شوند.هماهنگی به مجموعه ای ازسازوکارهای ساختاری ورفتاری تحقق می یابدکه برای مرتبط ساختن اجزای سازمان بایکدیگر به کارمی روند ونیل به اهداف سازمانی راتسهیل می کنند.
اصول ایجادهماهنگی
برای ایجادهماهنگی سه اصل مدنظرقرارمی گیرندکه عبارتنداز:
اصل وحدت فرماندهی،اصل خط فرمان،واصل حیطه نظارت
1-اصل وحدت فرماندهی-براساس این اصل،هرکارمندفقط بایددربرابریک مدیرپاسخگوباشد.افرادبایدبدانندکه به چه کسی گزارش می دهندومدیران نیزبایدبدانندکه دربرابرچه کسی پاسخگوومسئول هستند،ضمن اینکه بایدکاملاَرشن باشدکه چه کسانی تصمیم می گیرندوچه کسانی بایداجراکنند.
2-اصل خط فرمان-خط فرماندهی یامسیرصدوردستور،ازمقامات عالی سازمان شروع وتاکارکنان سطح عملیاتی امتدادمی یابد.وحدت مدیریت فقط هنگامی امکان پذیراست که همه ارتباطات رسمی ازطریق خط فرمان برقرارگردند.البته گاهی خط فرمان بیش ازحدطولانی می شودوموجب کندی ارتباطات وتصمیم گیریهامی گردد.درچنین مواردی برای افزایش سرعت،به جای خط فرمان ازشورای هماهنگی استفاده می شود.
3-اصل حیطه نظارت-تعدادکارکنانی که به طورمستقیم به یک مدیر گزارش می دهند نباید زیاد باشد .
بر اساس مطالعات انجام شده ، افراد تحت دنظارت مدیران عالی نباید بیش از هفت نفر باشد .
تا مدیران مذکور بتوانند کار های آنان را هماهنگ سازند هر چه حیطه نظارت مدیر محدود تر باشد . ، ارتفاع سلسه مراتب سازمانی افزایش می یابد .و در نتیجه سطح هزینه های نظارت مستقیم مدیریت بالا می رود ، زیرا به دلیل افزایش تعداد مدیران به هزینه پرداخت (( فوق العاده مدیریت )) و فوق العاده مدیریت )) و فوق العاده مسوولیت سرپرستی )) افزوده می شود ( هل ریگل و اسلوکام ، 1989 ص361-363 فلیت ، 1 1983 ص 546 -552 ) .
هدف از ایجاد هماهنگی
ایجاد هماهنگی ممکن است با هدف نیل به یکی از مقاصد ذیل صورت پذیرد:
1-باز داشتن – پیش بینی مسائل و مشکلات آتی و ایجاد هماهنگی برای مقابله با آنها ،
2-اصلاح کردن – تشخیص وضعیت غیر عادی و تعیین نقایص سیستم و ایجاد هماهنگی برای رفع آنها ،
3- تنظیم کردن – شناسایی مختصات نظم موجود و ایجاد هماهنگی برای حفظ آنها ،
4- بهبود دادن – برسی عملیات خرده سیستمهای موجود و ایجاد هماهنگی برای بهبود آنها .
البته به طور معول ، ایجاد هماهنگی با هدف (( اصلاح وضع موجود )) یا ((تنظیم عوامل برای حفظ وضع موجود ))انجام می شود .
انواع روشها ایجاد هماهنگی
انواع روشها ی ایجاد هماهنگی را ذکر کنید .
1- سه طریقه مرتبط ساختن واحدهای متعدد هر سازمان عبارتند از : ایجاد همبستگی مجموعه ای ، همبستگی ، همبستگی ترتیبی ، و همبستگی طرفینی ،
2- هماهنگی برای نیل به یکی از مقاصد ذیل انجام می شود.
بازداشتن (پیش بینی مسائل و مشکلات آتی و اتخاذ تدابیری برای مقابله با آنها )- اصلاح کردن (تشخیص وضعیت غیر عادی و تعیین نقایص سیستم و اهتمام به اصلاح آنها )-
- تنظیم کردن (شناسایی مختصات وضع موجود و فعالیت برای حفظ آن )،
- بهبوددادن (ایجاد هماهنگی برای بهبود عملیات خرده سیتمهای موجود ):
3- هماهنگی با هدف اصلاح کردن و تنظیم، متداولترین انواع هماهنگی محسوب می شوند .
4-ساز و کارها ی ایجاد هماهنگی عبارتند از : (( هماهنگی غیر رسمی و برنامه ریزی نشده ))هماهنگی رسمی و برنامه ریزی شده ))،((هماهنگی به وسیله افراد ))و
((هماهنگی به وسیله گروهها .
مدیران بحران
نگرش سنتی به ((مدیریت بحران )) نگرشی منفی بوده همانند ((فرونشانیدن آتش ))توسط مدیر تلقی می شده است با این تغییر که مدیر بحران در انتظار خراب شدن کارها می نشیند و پس از بروز تخریب سعی می کند تا ضرر ناشی از خرابی ها را محدود کند ولی در تطو ر معانی این واژه به تازگی معنای مثبت و بهتری برای ان پیدا شده است بر اساس معنای اخیر همواره باید مجموعه ای از طرح ها و برنامه های عملی برای برخورد با تحولات احتمالی آینده در داخل سازمانها تنظیم شود و. مدیران باید در باره اتفاقات احتمالی آینده بیندیشند و آمادگی برخورد بارخ دادهای غیر مترقبه را کسب کنند .
بنابراین مدیریت بحران بر ضرورت پیش بینی منظم و کسب آمادگی برای برخورد با آن دست از مسائل داخلی و خارجی که بطور جدی شهرت سود آوری یا حیات سازمان را تهدید می کنند تاکید دارد .
البته باید توجه داشت که مدیریت بحران با مدیریت روابط عمومی بسیار متفاوت است.
مدیر روابط عمومی برای خوب جلوه دادن سازمان تلاش می کند در حالی که مدیر بحران سعی می کند تا در شرایط دشوار سازمان را در موقعیت خوب نگه دارد مدیریت بحران به منزله یک رشته علمی بطور کلی در حوزه مدیریت استراتژیک قرار می گیرد و به طور خاص به مباحث کنترل استراتژیک مرتبط می شود .
مدیرا ن پیش رو تلاش می کنند تا با استفاده از یافته های مدیریت بحران و تلفیق آن با دست آوردهای مدیریت استراتژیک و مدیرت سیستمهای کنترل از امواج خطرناک رخ دادهای غیر مترقبه اجتناب نمایند برای مدیرت بحرانها آشنایی با ویژگی های آنها ضرورت دارد بنابراین ابتدا مبحث شناسی انواع بحران مطرح میشود .
مدیریت بحران
برنامه ریزی برای کنترل بحران از چهار مرحله تشکیل می شود .نخست باید حوادث ناگوار پیش بینی شود ، سپس باید برنامه های اقتضایی تنظیم گردند ، پس از آن باید گروه های مدیریت بحران آموزش داده شوند و سازمان دهی گردند ، و سرانجام باید برای تکمیل برنامه ها ، بصورت عملی تمرین شود .
| دسته بندی | گزارش کارآموزی و کارورزی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 3212 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 114 |
فهرست مطالب
عنوان صفحه
آشنایی با مکان کار آموزی ................................................ 1
تست سیستم های تهویه مطبوع.......................................... 2
دماهای طرح متداول ............................................................. 8
الزامات هوای تازه................................................................. 11
پاکسازی هوا.......................................................................... 12
حرکت و سرعت مجاز هوا در سرمایش تبخیری ........... 13
شرایط قابل توصیه برای داخل در تابستان ..................... 16
برج های خنک کن............................................................... 21
بازرسی منظم برج خنک کن ............................................. 27
آشنایی با انوع دستگاهها و سیستم های تبخیری ......... 29
انتخاب برج خنک کن پر بازده بر مبنای رنج یا پروچ ..... 36
گرمای محسوس و نهان ................................................... 43
تاملی بر مفهوم اندازه بهینه شهر...................................... 45
سرمایش مفید و آسایش ................................................. 52
اصول تهویه مطبوع ........................................................... 56
چک لیست راه اندازی برج خنک کن............................... 58
انتخاب سیستم تهویه مطبوع .......................................... 60
کمپرسورهای تبرید ...........................................................61
کمپرسورهای مارپیچی ..................................................... 64
مزایای کمپرسورهای مارپیچی....................................... 77
آنالیز و مقایسه سیستم های تبرید ............................... 83
تصفیه آب برج خنک کن ............................................. 88
آشنایی با مکان کار آموزی :
شرکت تکنو زیست یکی از اولین شرکتهای فعال در زمینه تاسیسات به ویژه آب و فاضلاب می باشد که از نظر رده بندی پیمانکاری جز چهار شرکت اول طرف قرارداد با وزارت نیرو می باشد . در ضمن این شرکت در عرصه های دیگر مانند تهویه مطبوع و سیستم های سرمایش و گرمایش نیز فعالیت دارد.
تست سیستمهای تهویه مطبوع
سنجش دما و رطوبت
هدف از ایجاد یک سیستم تهویة مطبوع در وهلة اول تغییر دما و رساندن آن به میزان دلخواه است . این حد بسته به شرایط اقلیمی و بیولوژیکی و سلیقة شخصی متفاوت و بین 15+ تا C 0 30+ در نظر گرفته می شود . در شرایط خاص ( غیر از محیط کار و زندکی ) مانند سردخانه ها یا گرمخانه ها این دما می تواند در هر بارة دیکر تغییر کند . سیستمهای تهویة مطبوع یا تغییر دما ( گرم یا سرد کردن ) و انتقال هوا از سیستم به محیط این تغییر درجه حرارت را سبب می شوند .
دما یک بارامتر فیزیکی است که به قدری ملموس و قابل حس می باشد که نیاز به تعریف ندارد . ولی حد یخ زدن و بخار شدن آب خالص در فشار بارومتریک سطح دریا به عنوان شاخص ارزیابی و واحد گذاری درجه حرارت به کار می رود . دما در واحد درجه سانتی کراد ، درجه فارنهایت و کلوین سنجیده می شود و جهت اندازه گیری آن روشهای کوناکونی مانند تغییر حجم ، روش مقاومتی ، ترموکوبل ، مادون قرمز و کریستالی موجود است .
همانگونه که در دماسنجهای جیوه ای و الکلی مشاهده می شود تغییر حجم جیوه یا الکل موجود در یک لولة شیشه ای مدرج قابل قرائت می باشد . به دلیل شکننده بودن ، محدودة اندازه گیری محدود و دقت ناکافی ، استفاده از این وسایل منسوخ شده است . روش مقاومتی از دقیق ترین روشهای سنجش دما است که مقاومت احساسگر با تغییر دما به صورت خطی تغییر کرده و با سنجش مقاومت الکتریکی به صورت مستقیم یا توسط مدار الکترونیکی بل ، میزان درجه حرارت قابل سنجش است . آلیازهای بلاتین یا نیکل از متداول ترین احساسگرهای درجه حرارت مقاومتی هستند ( مانند P : 100 ) که دارای محدودة اندازه کیری 100- تا C 0 600+ و دقت 2/0 + تا C 0 4/0 می باشند . ترموکوبل از دو فلز غیر همجنس تشکیل شده است که با تغییر درجه حرارت میزان تبادل الکترونی آنها در نقطه بیوند تغییر می کند . این تبادل الکترون سبب ایجاد ولتازی ( در حد میلی ولت ) قابل اندازه کیری و متناسب با درجه حرارت می شود . بسته به جنس این دو ترکیب فلزی ، نوع ترموکوبل ، حساسیت آن و در نتیجه کاربرد آن متفاوت است . از ترموکوبلها بیشتر برای سنجش دماهای بالا ( حتی تا C 0 1500 ) استفاده می شود . در سیستمهای تهویه مطبوع ترموکبل نوع آ. که از دو فلز آهن و مس – نیکل ساخته شده است بیشترین کاربرد را دارد که با دقت 4/0+ تا C 0 0/1 دما را در بازة 50- تا C 0 750+ اندازه کیری می کند . احساسکرهای مادون قرمز نسل جدیدی از ادوات سنجش دما می باشند که میزان دما را به صورت بدون تماس اندازه کیری می کنند . این روش فقط برای سنجش دمای سطوح و مواد به کار می رود و برای سنجش دمای هوا کاربرد ندارد .
آقای فرد و تینمایر که قبلاً در بخش تبرید شرکت کروشل مشغول به کار بود ، در سال 1915 یک شرکت مستقل در شیکاکو تأسیس کرد . این شرکت مشغول تولید کمبرسورهای افقی و دو مرحله ای دی اکسید کربنی شد . این شرکت بس از تحلیل بازار دی اکسیدکربن در سال 1930 تبدیل به یک بیمانکار تهویه مطبوع شد که بعدها توسط بسرانش تا سال ها اداره می شد . شرکت و لقب لیفده در اواخر قرن نوزدهم و سال های آغازین قرن بیستم به دلیل کاهش دستکاههای دی اکسیدکربنی به تولید کمبرسورهای آمونیاکی روآورد . فعالیت اصلی آنها ، تولید سیستم های آمونیاکی برای نوشابه سازی ها و دیکر کاربردهای سردخانه ای بوده است .
از سایر شرکت هایی که به ساخت ىستکاه های دی اکسید کربنی می برداختند ، می توان به شرکت کربن دیل و آمریکن کربنیک اشارد کرد .
دی اکسیدکربن – مبردایمن
شرکت کروشل در اواخر 1890 ،
شرکت های بیشرو
در سال 1897 شرکت کروشل ، برای ساخت کمبرسورهای دی اکسیدکربنی شعبه ای مستقل را در شیکاکو تأسیس کرد و نام آن را شرکت دستکاه های یخ سازی کروشل نهاد . این شرکت به تولید گمبرسور ، کندانسور ، کولر های آبی و آب نمک ، دی اکسید کربن برفشار و شیرآلات و اتصالات مربوطه می برداخت . این شرکت در سال 1942 با شرکت تبرید برانشویک ، که به تولید کمبرسورهای آمونیاکی و متعلقات آنها دمای تر محلی مؤثر را به اندازه ی یک یا دو درجه بایین بیاورند .
دامنه ی جغرافیایی ایران و امکان استفاده از سرمایش تبخیری با استفاده از آمارهای هواشناسی بویزه استفاده اؤ جداول کتاب بهنه بندی اقلیمی ایران براحتی می توان نتیجه کیری کرد که در اکثر نقاط ایران می توان از سرمایش تبخیری برای ایجاد آسایش در فضاهای داخل یا خارج استفاده کرد .
جداول بیوکلیماتیک آن کتاب که یک نمونه از آن در شکل (3) آورده شده بخوبی محدوده های باسخکویی انواع کوناکون سیستم های سرمایشی و کرمایشی را برای شهرهای دارای یک اقلیم که با شماره مشخص شده اند را نشان می دهد . این شهرها در جدول (1) همراه با سایر داده های آب و هوایی شان نشان داده شده اند .
نکته ی بسیار مهمی را که باید یادآور شد و اکثر مهندسان طراح به دلیل عدم آشنایی با اصول هواشناسی آن را در نظر نمی گیرند این حقیقت است که معمولاً افزایش رطوبت نسبی در ساعات اولیه ی صبح رخ می دهد که در همان ساعات نیز کمترین دما را داریم گاهی نیز شبنم صبحگاهی بوجود می آید که به معنی وقوع رطوبت نسبی 100 % و دمای نقطه ی شبنم در نزدیکی سطح زمین است .
پس معمولاً در نزدیکی سبیده دم یعنی هنکامی که زمین ، ساختمان ها و سایر اشیاء گرمای خود را کاملاً بس داده اند با وجود آنکه رطوبت نسبی بالا می رود اما دما بایین است و اتفاقاً اکثراً در همان ساعات است که کولرهای آبی بیشترین سرمایش را ایجاد می کنند . برعکس در هوای صاف در طول روز وقتی که بیشترین دما را داریم معمولاً مقارن با حداقل رطوبت نسبی است .
جدول گزارش هواشناسی روزانه سال 1373 ( 1994 ) مربوط به ایستگاه زئوفیزیک تهران که از سالنامه ی هواشناسی اقتباس و خلاصه ی آن در جدول شماره ( 2 ) ارائه شده است این حقیقت را نشان می دهد . البته چنانچه میزان میانگین دما در همان ساعات نیز ارائه می شد این نکته مستندتر می کردید .
سرمایش حکمفرماست کرچه باید کرمای ورودی به فرایند را جدا از گرمای هوای ورودی به حساب آورد زیرا از لحاظ نظری طبیعت بی درو بودن فرآیند را خدشه دار می کند . بنابراین برخورد آفتاب یا ورود گرما به داخل کولر که ناشی از هوای داغ بیرون است باعث می گردد که بردارها شیب بیشتری داشته باشند و در نتیجه نیاز به دماهای حباب خشک اولیه بایین تری باشد تا بتوان به آسایش برابر دست یافت . این امر در مورد گرمای ورودی از طریق آب ورودی که درنتیجه ی قرار کرفتن لوله ی طولانی روی بام سیاه رنک داغ بوجود می آید نیز صادق است .
مقدار چنین انحرافی در هر مورد نصب فرق می کند و فراتر از محاسبات است . اما کولرهای خوب با رنگ بازتابنده ی نور که به دقت نصب ، وصل و راه اندازی شده باشند و با حداکثر ظرفیت خود کار کنند ، گرمای اضافی برآنها اثر کمتری می کذارد . با این وجود ، یک درجه ی فارنهایت ( C 0 56/0 ) حباب تر بایین تر می تواند مشکل را به خوبی جبران نماید .
به همین شکل ، برداری که فقط گوشه ی منطقه ی آسایش را نشانه می رود با آنکه خوشایند افراد بیشتری است ولی این تماس دستیابی ضعیفی است .
بنابراین در اینجا ما فرض می کنیم که بردارها باید در برخورد با منطقه ی آسایش حداقل F 0 1 ( C 0 56/0 ) زیر کوشه باشند . بردار اکثر کولرهای مستقیم براحتی و حتی زیرمنطقه ی آسایش سرمایش تبخیری برخورد می کنند به ویژه در سرعت های بالاتر یا وقتی که فرد جنب و جوش بیشتری داشته باشد یا با شرایط بیشتر خوکرفته باشد .
برای افراد نشسته در اتاق سرعت های هوای fpm 300 ( m/s 5/1 ) ، حداکثر دمای حباب تر هوای بیرون که می تواند شرایط منطقه ای آسایش ASHRAE را فراهم کند همانطور که در بالا گفته شده F0 66 ( C 0 9/18 ) می باشد . برای منطقه ای آسایش سرمایش تبخیری ارائه شده مقدار آن F 0 71 ( C 0 25 ) و برای یک کولر تبخیری غیرمستقیم با کارآیی 60 % و یک مرحله ی دوم سرمایش تبخیری مستقیم حدود F 0 77 ( C 0 25 ) است شکل ( 2) . مزیت جغرافیایی به وضوح دیده می شود .
عواملی نظیر مسائل روانی و معماری می توانند به کمک بیایند . سرعت های هوا ، فعالیت های فرد ، نحوه ی لباس پوشیدن و غیره می توانند در طراحی واقع شود ؟
دماهای طرح متداول
در آمریکا اوایل مهندسان براساس دماهای طرح خارج طراحی می کردند که بر پایه ی تجربیات محلی ، بالاترین دماهای حباب خشک و حباب تری بود که در آن محل تاکنون ثبت شده بود ، این مقادیر معمولاً براساس شایعات محلی انتخاب می شدند و اغلب باعث می شد که به نحو اسرافکارانه ای اقدام به دست بالا کرفتن اندازه ای تجهیزات می کردند در حالی که دستکاه ها بخوبی می توانستند در آب و هوایی که آمار آن ثبت شده بود از عهده ی سرمایش برآیند و چند دهه این امر ادامه داشت .
موسسه ی ASHRAE این مسئله را این طور حل کرد که با جداول بر پایه ی تجربه و عمل به شخص کاربر این قدرت انتخاب را بدهد تا بتواند 3 دمای طرحی را انتخاب کند که برابر یا 1 یا 5/2 یا 5 درصد میانگین ساعات فصل تابستان بالاتر از این دما می کردند . بنابراین برای تابستان های نیمکره ی شمالی 2928 ساعت در ژوئن ، جولای ، آگوست و سپتامبر نیاز به سرمایش است .
افرادی که در اقلیم سرد زنگکی می کنند به سرمایش زمستانی که خوب تنظیم و تعدیل شده باشد عادت دارند و در سرمایش تابستانی شان حرکت و جریان کمتری از هوا را ترجیح می دهند تا افرادی که در مناطق گرم تر از پنکه ، پنجره و درهای باز استفاده می کنند . به همین شکل ، سرعت های بالاتر در کارخانه ها ، کارکاه ها ، ساختمان های عمومی ، فروشکاه ها نسبت به خانه ها ، آپارتمان ها و محیط های اداری بیشتر مجاز می باشند .
محاسبه ی سرانگشتی و سرراست سطح آسایش در سرمایش تبخیری مستقیم:
1. ODB و WB را از داده های طراحی برای تهویه مطبوع مربوط به محل انتخاب کنید . ODB دمای حباب خشک بیرون و WB دمای حباب تر بیرون است .
3. بازده اشباع کولر را از ستون مربوطه انتخاب کنید . جایی که با خط شرایط بیرون قطع می شود ، WAE را بخوانید که همان دمای هوای شسته شده ی ورودی به اتاق است .
4. دریافت دمای داخل هوای شسته شده را انتخاب کنید . معمولاً 6 تا F 0 10 است و WAX را که در سمت جب و بالای WAX دمای هوای شسته شده است از اتاق خارج و دفع می شود.
5. WAIA را که دمای میانگین هوای داخل شسته شده است و در نیمه ی بین WAE و WAX قرار دارد مشخص کنید .
6. خطی افقی به سمت جب از WAIA بکشید ، تا IDB که میانگین دمای حباب خشک داخل است بیدا شود .
7. IWB ( را که نشان داده نشده است ) انتخاب کنید ، معمولاً F 0 2 بالاتر از WB است . این عبارت به معنای دمای محاسبه شده ی حباب تر هوای ورودی است .
9. خط سرعت محاسبه شده ی هوای میانکین داخل را از شبکة سمت انتخاب کنید ، معمولاً بین 100 و fpm 400 است .
10. سطح آسایش داخل را برحسب درجه ی دمای مؤثر بخوانید از جایی که خط شرایط داخل با خط سرعت هوای داخل برخورد می کند . درصد محاسبه شده ی افراد راحت را در سمت چپ بالا بخوانید .
الزامات هوای تازه
انسان برای تهیه ی اکسیژن ، رقیق کردن دی اکسید کربن بازدم ، و دفع هر نوع بو و دود و دمه نیاز به هوای تازه دارد . با آنکه مشاهده شده اتاق های کوجکتر به دلیل اثر فضا نیاز به هوای تازه ی بیشتری به ازای هر شخص دارند تا اتاق های بزرکتر ، اما اغلب استانداردهای تهویه براساس تعداد نفرات در اتاق هستند نه ابعاد اتاق ، برخی ساختمان های صنعتی دارای ساکنان کم یا چنان مشکلات دود و دمه ای می باشند که تهویه براساس تعداد نفرات ساکن مشکل ساز خواهد بود مثل کارخانه های ذوب فلزات و ریخته کری ، کارکاه های جوشکاری ، برقکاری گرم ، اتاق های رنگ آمیزی با اسپری ، اتاق های جاب ، مناطق فرآوری شیمیایی ، یا آشبزخانه های بخاری و غیره .
خوشبختانه ، تقریباً همه ی سیستم های سرمایش تبخیری علاوه بر آنکه افراد را خنک می کنند ، جریان تهویه ی خوبی نیز ایجاد می کنند .
پاکسازی هوا
سیستم های سرمایش که هوای عاری از گرد ، غبار و پرز را ارسال می کنند به نحو چشمگیرتری آسایش را فراهم می کنند . بنابراین غالب آنها دارای فیلتر هوا هستند که هم بادزن ها را را محافظت می کنند و هم سطوح خنک کننده را عمل فیلتر و غبارکیری موفقیت آینده الزام می کند که ذرات معلق در هوا را از 1 میکرون ( 400/25 میکرون برآب یک اینج ) تا حدود 200 میکرون را بکیرد . غالب آنها برای آسایش مضر هستند مثلاً کرده ی کیاهان که بین 10 تا 25 میکرون قطر دارند و غبار معدنی بسیار ریز را با مواد فیلتری چسبناک بهتر می توان کرفت .
غالب کولرهای تبخیری به طور فعال هوایی را که باید خنک شوند باکیزه می کنند ، کولرهای نوع چکه ای ( آبی معمولی ) هوا را از لابلای الیاف جوبی خیس عبور می دهند که مقدار چشمکیری از غبار و گرده ها را می گیرند کرچه بازده فیلتراسیون واقعی آن معلوم نیست . ایرواشرها هوای تقریباً با حداکثر خلوص را تهیه می کنند و چنانچه نیاز باشد می توان فیلترهای هوای جداکانه ای نیز اضافه کردند .
علاوه بر آن ، کولرهای تبخیری مستقیم ، به دلیل داخل کردن هوا ( و تولید فشار مثبت ) به فضاهای داخلی و اغتشاش در آن اجازه نمی دهند که کرد و غباری بتواند بنشیند و دوباره توسط هوای خروجی خارج می شوند و به دلیل درز و ترک پنجره ها و درها و همان فشار مثبت ، غبار و دوده و غیره نیز کمتر داخل می شوند . جریان رو به بیرون هوا نیز از ورود حشرات از طریق درها و بنجره های باز جلوگیری می کند .
حرکت و سرعت مجاز هوا در سرمایش تبخیری
برای بدست آوردن آسایش ، هوایی که خنک شده است تا با سرعت کافی وارد اتاق شده و قبل از اینکه با پوست تماس پیدا کند با هوای اتاق کاملاً مخلوط شود و با گردش کافی به همه جا فرستاده شود تا سرمایش همرفتی و تبخیری پوست براحتی صورت گیرد .
وقتی کوران اتفاق می افتد که جریانات هوایی که سردتر از دمای اتاق هستند به پوست لخت رسیده و سرعت آن طوری باشد که اثر خنک سازی هوا را تشدید کند. برای جلوگیری از تولید کوران ، باید عمل اختلاط در فضاهای بدون ساکن انجام شود . مثلاً در طول دیوارهای بیرونی بالاسر . بنابراین سرعت های هوای ورودی باید نوع و محل دریچه ، اندازه و شکل اتاق ، مسافت جریان یابی هوا و حجم هوای ارسالی متغیر است . برای اینکه برتاب کافی جریانات هوا در اتاق های عریض یا کنج درچه هایی در بالا و روبروی هم هستند داشته باشیم .
از آنجا که هوای ورودی در سیستم تبریدی غالباً F 0 20 ( C 0 1/11 ) زیر دمای اتاق است عموماً برای اینکه از کوران جلوگیری شود نیاز داریم تا سرعت های میانگین اتاق بایین باشد . معمولاً ، سرعت های 25 تا fpm 35 ( 13/0 تا m/s 18/0 ) در اقلیم هایی که مردم در آن عادت ندارند از بنکه های برقی برای جریان بیشتر هوا استفاده کنند توصیه می شود . اما وقتی ET اتاق برای ساکنان بالاتر از ایتیمم است معمولاً بالای fpm 40 ( m/s 2/0 ) توصیه می شود . متخصصان توصیه می کنند که اگر در مواقع خنک هوای برخوردی با اشخاص بیش از F 0 1 ( C 0 55/0 ) سردتر از میانکین هوای اتاق نباشد یا در تابستان بیش از F 0 2 تا F 0 3 ( C 0 1/1 تا C 0 7/1 ) خنک تر نباشد می توان تا fpm 75 ( m/s 38/0 ) سرعت را بالا برد .
هر چه دمای هوای ورودی بیشتر به شرایط اتاق نزدیک باشد ، از سرعت های هوای ورودی بالاتری می توان استفاده کرد . اکر اختلاف دما قابل صرف نظر کردن باشد ، یعنی وقتی که از بادزن تنها استفاده می شود ، سرعت های تا fpm 880 ( نسیم 10 مایل در ساعت یا کیلومتر در ساعت که در بسیاری مناطق ، معتدل است ) بذیرفتنی است . بنابراین در جایی که سرمایش تبخیری معمولاً هوایی تنها F 0 3 F 0 6 (7/1 تا C 0 3/3 ) بایین تر را تولید کند ، سرعت های اتاق که بیشتر از سیستم تبریدی باشند مجاز است . متخصصان توصیه می کند که مقدار آن 110 تا fpm 200 ( 51/0 m/s 02/1 ) باشد . در حقیقت ، سرعت fpm 300 ( m/s 5/1 ) جیز غیرعادی نیست . شخص دیگری از پژوهش درباره ی دامنه ای از سرعت های اتاق از 90 تا fpm 220 ( 46/0 تا m/s 12/1 ) این نکته را دریافته که هرجه بالاتر باشد آسایش بیشتر است و ساکنان نیز شکایتی ندارند .
هوایی که به طور تبخیری خنک شده باشد مشکلات کوران کمتری تولید می کند . اگر 3 تا F 0 6 (7/1 تا C 0 3/3 ) خنک تر از هوای اتاق داخل شود ، رطوبت آن ، رطوبت هوای اتاق را بالا برده و به صورت تبخیری بوست را خنک می کند که اگر سیستم تبریدی بود و همان سرعت را داشت به نسبت بیشتر بود . بنابراین جریانات هوای آن احساس جاییدن و خنکی کمتری تولید می کند و سرعت های بالاتر مجاز می شوند . اما سرعت های بالای در جه ممکن است باعث شود که هوا مستقیماً به افراى برخورد کند و باعث شود کاغذ و جیزهای دیکر در یک محیط دفتری یا اداری را تکان داده و برتاب کند . بنابراین سرعت های زیرfpm 200 ( m/s 02/1 ) برای کارمندان نشسته توصیه می کردد و اگر لازم باشد برای کارمندان که دستی یا فیزیکی کار می کنند سرعت های بالاتر .
سرعت های مجاز اتاق همچنین بستگی به عادت و فعالیت افراد دارد .
این محدوده های کاری برای سرمایش تبخیری در فصل 39 سرمایش تبخیری هوا کتاب ASHRAE Systems HNBK سال 1980 در نمودار آسایشی که نشان دهنده ی تغییرات منطقة آسایش با افزایش سرعت هوا و برای افراد نشسته مورد پذیرش قرار گرفته است . اما اگر شکی وجود داشته باشد ، مؤلف 70 % رطوبت نسبی را برای محدوده ی بالا توصیه می کند .
این محور مرکزی منطقه ، آسایش برای اکثر افراد خط دمای مؤثر F 0 75 ( C 0 9/23 ) نشان داده است . در سرعت های بایین هوای داخل غیرخاص ، مرز سمت راست به خطF 0 78 ( C 0 6/22 ) نزدیک می شود . در سرعت های fpm 300 ( m/s 5/1 ) ، به FET 0 4 ( C 0 2/2 ) می رسد و در fpm 600 ( m/s 5/1 ) FET 0 8 ( C 0 4/4 ) می رسد .
خطای این خطوط ( که دیکر به کار برده نمی شوند ) در مقایسه با آنچه که MRT فرض می شود با دمای حباب خشک داخل در اکثر بناهای امروزی برابر است و اثرات اندازه ی ساختمان و عوامل روانی درنظر گرفته نمی شود کوچک است .
با بسط منطقه به سمت راست ، مرزهای بالایی و بایینی به ترتیب از منحنی های rh 80% و rh 20% تبعیت می کنند ؛ زیرا آنها واکرا هستند ، منطقه در ارتفاع به سرعت رشد می کند . بنابراین هر جه سرعت هوای داخل بیشتر باشد ، مطمئناً ، منطقه ی آسایش راحت تر قابل دستیابی است.(شکل 3 )
سلایق آسایشی بستگی به جنس ، سن ، موقعیت جغرافیایی و مدت زمان قرار گرفتن در محیط دارد . بنابراین ، زنان دماهایی حدود F 0 1 ( C 0 6/0 ) گرم تر را نسبت به مردان ترجیح م دهند .
ساکنان مناطق کویری ، گرمسیری ، و مناطق زیر استوایی دماهای نسبتاً گرم تری را ترجیح می دهند و کوه نشینان خنک تری .
افرادی که مداوماً در یک محیط قرار دارند ، F 0 1 ( C 0 6/0 ) خنک تر را نسبت به آنانی که 30 دقیقه یا کمتر در جایی ساکن می شوند ترجیح می دهند در نتیجه می بینیم که کارمندان فروشگاه ها بیشتر از خریداران هوای خنک تری را می طلبند .
از آنجا که فراهم کردن شرایط بهینه در آب و هوایی که اطلاعات نزدیک به آن منطقه ثبت شده اند بسیار گران تمام می شود . اکثر مهندسان و تهیه کنندگان دستگاه سطح آسایش را که رضایت تجاری از آن بتوان داشت درنظر می کیرند که قدری گرم تر از ایده آل در آن شرایط آب و هوایی است با این دانسته که در تمام روزهای دیکر دستگاه نصب شده رضایت را فراهم می کند .
تعدیلات برای گرمای تابشی
داده های آسایش باید برای شرایط گرمای تابشی نیز تعدیل و تنظیم کرد . زیر اندازه گیری آن مشکل است . شدت کرمای تابشی معمولاً برحسب دمای تابشی متوسط ( MRT ) اندازه گیری می شود که میانگین دمای سطح دیوارهای سقف ، کف ، شیشه ها ، بارتیشن ها و … محیط است برحسب درجه F 0 یا C 0 .
امروز اندازه گیری نیاز به دستکاه و تخصص ویزه دکران دارد . همجنین اثرات آن محل به محل متغیر است . زیرا با مربع آن ( توان 2 ) فاصله از دیوارها ، بنجره ها ، تجهیزات و سقف های کرم و حتی بین افراد به ویزه در کلاس های درس ، تئاتر ، سالن اجتماعات و فروشکاه های شلوغ فرق می کند .
اکر دستگاه های ارزان قیمت تر قابل حمل رادیومتر در دسترس باشند می توان چیز بیشتری به دست آورد و فهمید .
در ET 75 افزایش F 0 1 یا C 0 1 در MRT تقریباً قدری بیشتر از F 0 1 یا C 0 1 افزایش در درجه ET حباب خشک هواست . در عمل ، برای هر درجه که MRT از دمای حباب خشک اتاق تفاوت کند .متخصصان توصیه می کنند که دمای هوا به همان نسبت برابر تغییر می کند . اما اگر هوای اتاق به سرعت عوض شود ، مثلاً در سرمایش تبخیری مستقیم ، این تنظیمات و تعدیلات ساده تر است زیرا گردش و اغتشاش هوا به هوا بیش از یک درجه در اینجا ممکن است چند درجه MRT را جبران کند .
رطوبت های نسبی مجاز
نظریه های اولیه بر این عقیده اند که برای آسایش نیاز به 30 تا 70 درصد رطوبت است . اما تجربه های میدانی نشان داده اند که این محدوده وسیع تر است . اکثر متخصصان امروزه اعتقاد دارند که رطوبت های نسبی تا 100 درصد نیز در جایی که دمای هوا و سرعت یا حرکت هوا با خطوط دمای مؤثر همراهی دارند مجاز است . بنابراین عموماً غالب مقادیر رطوبت که همراه با دما و سرعت های مربوطة هوا باشند می تواند برای اکثر افراد آسایش به همراه آورد .
همان طور که اشاره شد ، رطوبت های ساکن در فضای بسته بالاتر از rh 70% باعث به وجود آمدن کبک و زنک در فولادحفاظت نشده می کردد . به همین شکل هوای زیاد خشک باعث خشکی مجاری تنفسی ، ترک خوردن بوست و ترک خوردن و کج شدن مبلمان جوبی و غیره می شود و تولید الکتریسیته ساکن را افزایش می دهد . بنابراین دامنه ی 20 تا 70 درصدی در عمل اتفاده می شود اگر آسایش زیاد درنظر نباشد .
نکته هایی کاربردی درموردبرج خنک کن
وظیفه ی یک برج خنک کن باز ، جذب گرما از یک فرآیند ودفع آن به فضای اتمسفر است که اساساً این دفع از راه تبخیر انجام می گیرد از آنجایی که آب شرکت کننده در فرآیند خنک سازی درمدار برج خنک کن سیر کوله می شود ، به علت تبخیر تدریجی آب ، غلظت مواد معدنی در آن افزایش می یابد وقتی که غلظت مواد معدنی به اندازه ی دو برابر مقدار اولیه شد ، گفته می شود که آب حاوی دو سیکل غلظت می باشد . هنگامی که غلظت مواد معدنی در آب به سه برابر مقدار اولیه رسید ، آنگاه دارای سه سیکل غلظت می باشد .
کارایی این قسمت ، برای بهره برداری موثر واقتصادی بسیار پر اهمیت می باشد برای اطمینان از حداکثر انتقال حرارت ، سطوح انتقال حرارت باید در حد امکان تمیز نگه داشته شود .اگر غلظت مواد معدنی در برج خنک کن افزایش یابد امکان تجمع رسوب وخوردگی افزایش می یابد ، بنابر این تصفیه ی آب موجب بهره برداری موثر تر از واحد انتقال حرارت خواهد شد .
سطوح انتقال حرارت ، گرم ترین نقطه ای است که آب خنک کننده به آن می رسد .حلالیت کربنات کلسیم در آب ( caco )که در آب خنک کن وجود دارد .با دما رابطه معکوس دارد ، در نتیجه در سطوح انتقال حرارت ، امکان نشست رسوب کربنات کلسیم به وجود می آید .انباشته شدن لایه های رسوب کربنات کلسیم ، انتقال حرارت را کاهش می دهد واین مساله موجب خوردگی شده ونقاط داغی را به وجود می اورد که خود موجب تنش حرارتی خواهند شد ، همه ی این موارد روی بازدهی وعمر مبدل حرارتی تاثیر خواهند گذاشت .
یک روش ابتدایی برای جلوگیری از تشکیل رسوب ، تخلیه بخشی از آب گردش کننده در مدار وجایگزین کردن آن با مقداری آب تازه است که غلظت مواد معدنی در آن کمتر باشد .برای تعیین حداکثر غلظت مواد معدنی که می تواند بدون ایجاد رسوب در اب موجود باشد ، باید آب جبرانی کاملاً مورد بررسی قرار گیرد .هدف از برنامه ی تصفیه آب این است که تعداد سیکل هی غلظت را به حداکثر ممکن رسانده ودر عین حال تشکیل رسوب ، خوردگی ورشد میکروبی را به حداقل برساند .مهمترین عاملی که باید کنترل شود تشکیل رسوب است که به طور معمول به دلیل اشباع ترکیبات کلسیم در آب خنک کن ایجاد می شود .
خدمات رفاهی شهری ، پالایشگاه نفت ، صنایع شیمیایی وبیشتر صنایع دیگر در سیستم های تهویه مطبوع خود ویا برای خنک کردن یک سیال فر آیند در مبدل حرارتی ، به مقادیر زیادی آب خنک کن احتیاج دارند در گذشته ، خنک کنندگی با استفاده از آب های موجود در دریاچه ها ، رودخانه ها ویا سیستم های آب شهری نزدیک بر اساس یک روش «یک بار گذر » انجام می گرفت مشکلاتی که در این روش به چشم می خورد ، مسدود شدن مبدل حرارتی با جامدات معلق ( گل ولای ) ورشد بیولوژیکی در این تجهیزات بود .هزینه های ناشی از خرابی تجهیزات ومحدودیت های فزاینده ی سازمان های محیط زیست ، موجب شد که صنایع به تصفیه ی آب واستفاده مجدد از آن با کمک برج های خنک کن روی بیاورند .
| دسته بندی | گزارش کارآموزی و کارورزی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 108 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 17 |
فصل اول
مشخصات عمومی کارخانه
شرکت کفش طوفان در سال 1372 در شهر هیدج توسط چهار نفر تاسیس شد و سپس شرکت مذکور پس از چند سال به تهران انتقال یافت و بالاخره درسال 1378 به شهرک صنعتی حسین آباد صایین قلعه واقع در 60 کیلومتری جاده زنجان – تهران انتقال یافت .
وضعیت مالک شرکت به صورت شراکتی است که از چهار نفر تشکیل شده که هر کدام به نسبت مساوی از شرکت سهم دارند افراد سهیم در شرکت هیئت مدیره شرکت را تشکیل می دهند که با نظر خود مدیر عامل شرکت را انتخاب می کنند شرکت طوفان 000/30 متر مربع مساحت دارد و از دو قسمت تشکیل شده است که شرکت اول یا شرکت تولیدی که 000/20 متر مربع مساحت دارد و شرکت دوم یا انبارهای شرکت که تقریباً 000/10 متر مربع مساحت دارد و از دو انبار مواد اولیه و محصولات تشکیل شده است . دفتر فروش شرکت در تهران واقع شده و وظیفه فروش محصولات و خرید مواد اولیه را عهده دارد . مدیر عامل شرکت دارای لیسانس مدیریت صنعتی و کارگران شرکت نیز دارای حداقل مدرک دیپلم هستند . محصولات شرکت عبارتند از : دمپایی راحتی ، کتانی ، کفش ورزشی ، صندل و ...
روش تولید محصولات به صورت نیمه اتوماتیک است و دستگاه های موجود عبارتند از : دستگاه برش تحت فشار ( دو دستگاه ) ، دستگاه میخچه زنی ، دستگاه سگک زنی ، دستگاه برش معمولی ، دستگاه قالب گیری و تزریق (PU) دستگاه مخلوط کن ، گرمکن و چرخ دوخت .
پروژه تهیه شده در مورد دمپایی راحتی است که روش تولید آن به شرح زیر است :
به طور کلی دمپایی راحتی از سه قسمت اصلی تشکیل شده است که عبارتند از : پوسته بالایی کف دمپایی ، قسمت رویه دمپایی یا پسته ای و پوسته زیرین کف دمپایی یا کف اصلی که روش تولیدهر کدام توضیح داده خواهد شد . مواد اولیه مورد نیاز شرکت فوم ، سگک یا بند دمپایی ، میخچه ، ماده POLYOL ، ماده ISO CYANATE ، رنگ دلخواه ( برای تولید دمپایی با رنگهای مختلف ) می باشد که از کارخانجات دیگر خریداری می شوند .
روش تولید پوسته بالایی کف دمپایی
پوسته بالایی به صورت لایه های فوم است که توسط دستگاه برش ، برش داده می شود برش فوم بدین صورت است که ابتدا فوم را در دستگاه قرار داده و سپس قالب را روی فوم قرار می دهند و دستگاه به طور اتوماتیک عمل کرده و با فشار آن را برش می دهند پس از برش قطعه بریده شده به دستگاه شابلون زنی می گویند پس از شابلون زنی پوسته بالایی آماده شده و در کنار دستگاه PU انبار می شود .
روش تولید رویه کفش یا پسته ای
رویه کفش که ما از این به بعد با نام پسته ای از آن یاد خواهیم کرد نیز همانند پوسته بالایی به صورت لایه های فوم بوده و با دستگاه برش تحت فشار برش داده می شود ولی قالب پسته ای با قالب پوسته بالایی متفاوت است . پس ازبرش پسته ای آن را به دستگاه دوخت حمل می کنند در آنچا پسته را دور دوزی می کنند دور دوزی پسته ای برای بالا بردن استقامت آن و همچنین زیبایی کفش است پس از دوخت نوبت میخچه زنی است که این کار توسط دستگاه میخچه زنی صورت می گیرد مرحله بعدی وصل کردن بند یا همان سگک روی پسته ای است پس از وصل کردن سگک پسته ای نیز آماده شده و به دستگاه PU حمل می شود و در آنجا انبارش می شود .
روش تولید پوسته زیرین کف یا کف اصلی :
ابتدا دو ماده ISO Cyanate, Poloyol که به صورت جامد می باشد در بشکه های دربسته به شرکت می آیند . این دو ماده در داخل گرمکن قرار داده شده و به مدت 24 ساعت در دمای 75 درجه گرم شده و به صورت مایع در می آیند پس از گرم کردن ، رنگ مورد دلخواه به polyol اضافه می شود و ماده ISO Cyanate, Poloyol به دستگاه مخلوط کن که دارای یک مخزن است منتقل شده و در آنجا مخلوط می شوند پس از این مراحل دو ماده فوق به دستگلاه pu منتقل می شوند . پس از انجام مراحل فوق نوبت به مرحله اصلی تولید بعنی اتصال پوسته بالایی ، پسته ای و تشکیل پوسته پاییم کف می رسد پسته ای و پوسته بالایی را روی قالب سوار کرده و پوسته پایینی شکل می گیرد و باعث اتصال پسته ای و پوسته ای بالایی و پایینی به هم می شود و سپس نوبت به تزریق می رسد در این مرحله نوعی را روی دمپایی تزریق می کنند که باعث براق شدن دمپایی می شود . پس از این مراحل ضایعات کف دمپایی برش داده می شود و در کارتن های مخصوص بسته بندی شده و به انبار کارخانه منتقل می شود .
چارت سازمانی این شرکت بسیار ساده است . در این شرکت مدیر عامل زیر نظر هیئت مدیره شرکت که سهامداران شرکت هستند عمل می کند و بخش های دیگر کارخانه نیز بیشتر زیر نظر مدیر عامل کار می کنند . البته قسمت های مرتبط با تولید زیر نظر مهندس کارخانه کار می کنند .
چارت سازمانی شرکت به صورت زیر است :
از نکات جالب در چارت سازمانی شرکت قرار داشتن قسمت نگهبانی زیر نظر سرپرست است که نشان می دهد سرپرست در این شرکت دارای نفوذ زیادی است و بیشتر امور تولیدی زیر نظر سرپرست انجام می شود دمپایی راحتی تولیدی این شرکت در بازار با نام chips شناخته می شوند .
|
شرکت کفش طوفان از دو شرکت مجزا تشکیل شده است که کارخانه شماره 1 از دو سوله تشکیل شده است که این دو سوله در کنار هم قرار دارند و مساحت کارخانه شماره 1 یا قسمت تولیدی 000/20 متر مربع است کارخانه شماره 2 شامل دو انبار است که یکی انبار مواد اولیه و دیگری انبار محصولات کارخانه است که در فاصله 300 متری قسمت تولیدی قرار دارد و مساحت آن 000/10 متر مربع است .
نقشه شرکت به این صورت است :
نقشه شرکت شماره 1 یا شرکت تولید :
نقشه شرکت شماره 2 یا انبار کارخانه :
فصل دوم
جداول ، نمودارها و نقشه ها
جداول و نمئدارهای فصل دوم برای یک لنگه دمپایی راحتی است و جداول و نمودارهای لنگه دیگر نیز به همین صورت است که در اینجا از آوردن جداول و نمودارهای مربوطه به لنگه دوم خودداری می شود . قسمت زمان سنجی در فصل سوم پروژه نیز برای یک لنگه دمپایی راحتی است .
در شرکت مذکور هر شیفت کاری برابر 8 ساعت است و مدت زمان بیکاری های مجاز نیز 11% زمان نرمال در نظر گرفته شده است .
زمان های موجود به صورت تجمعی است چون شرکت مذکور از ارائه RF خودداری کرد در نتیجه در این پروژه RF=1 در نظر گرفته شده است .